"Sao không nói sớm?"

Đây là một câu hỏi, vì có dấu chấm hỏi, nhưng không phải là câu hỏi. Ý là trách móc.

Thử nghĩ xem, bạn vừa chia sẻ một thông tin gì đó, có thể có ích cho họ, nhưng chẳng may là vừa mới trước đó họ cần, thế là điều mình mang đến nó hơi trễ, thế là nhận được câu: "Sao không nói sớm?". 

Hoặc mình cố xử lý một vấn đề gì đó, đến lúc thấy không ổn rồi mới đi nhờ, đang rối, đang ngại, đang sợ làm phiền... thì nhận được câu: "Sao không nói sớm?".

Đây xứng đáng là câu nói đi vào tốp những câu nói gây "tịt ngòi" nhất quả đất. Nếu bạn đang xem xét lại kho từ vựng sử dụng hàng ngày của mình, chắc chắn là nên bỏ câu này ra khỏi danh sách. Nếu giữ lại, mình xếp nó vào kho vũ khí, để lấy ra dùng khi đi "chiến đấu" với kẻ địch.

Hướng dẫn sử dụng:

- Đánh lạc hướng đối phương. Thay vì tập trung vào giải quyết vấn đề ở hiện tại, câu nói này sẽ đào bới lỗi của họ trong quá khứ, khiến họ nổi điên và quên mất chuyện họ đang muốn giải quyết cái gì.

- Phủ đầu đối phương. Làm cho họ thấy họ không thông minh, chuyện này đáng lẽ phải thấy trước chứ, phải nói lâu rồi chứ. Khi họ thấy họ n.g.u, họ không còn tha thiết với cái họ đang muốn nói nữa. Họ muốn bỏ cuộc luôn cho rồi.

- Giành phần thắng về mình. Chuyện này trễ rồi nhé, và đó là do bạn đấy nhé. Nếu nói sớm hơn thì đã tốt. Thế là họ sẽ không dám nhắc đến tên mình nếu chuyện này có đổ bể. Họ sẽ chịu hết 100% trách nhiệm.

- Khiến đối phương mất niềm tin vào bản thân. Làm cho họ ray rứt rằng họ có thấy dấu hiệu nhưng tại sao lại không hành động sớm hơn. Họ hoài nghi cách thức xử lý vấn đề, hoài nghi cách làm việc của họ. Họ bắt đầu nghi ngờ năng lực của bản thân.

Tính sát thương của nó cũng ghê lắm, nhưng thường thì chúng ta hay dùng nó không đúng đối tượng cho lắm. Kẻ cần chiến đấu thì mình không dám lấy ra xài, lại cứ hay dùng để chặt chém những người yếu thế hơn, một cách vô tình hay cố ý.

Tính ra thì cũng nhiều khí giới lắm chứ không phải vừa.

Cái thùng chứa, sức chứa, và sự chứa đựng

 

"Tao không phải là cái thùng rác."

Hồi mấy năm trước, ngoài rạp có chiếu bộ phim tâm lý hài tên là "Chàng vợ của em", trong đó có nhân vật nữ cường mải lo sự nghiệp nên cuộc sống rất là bừa bộn. Cổ có một cô bạn thân. Nói là bạn thân nhưng mỗi lần gặp nhau thì cô kia thường không nói được gì cả, vì cổ giành nói hết, cổ kể chuyện áp lực công việc, chuyện bực bội đứa này đứa kia, sự việc này kia nọ. Rồi cô kia chán chẳng muốn gặp nữa thì cổ đến tận nhà để kể tiếp. Rồi lần kia, cô bạn thân bắt đầu bực bội và hét lên: Tao không phải là cái thùng rác.

Được lắm. Mình nên thủ sẵn câu này, để dành đối phó với mấy đứa hay than, hay càm ràm, đi đâu gặp chuyện gì cũng mang về đổ hết lên đầu mình. Ê, sức nghe có hạn nha. Với lại, bạn có chuyện để than, bộ tôi không có chuyện để than sao?

Khi mình nghe điều gì đó, nó đâu có xuyên từ lỗ tai bên này qua lỗ tai bên kia. Nó đọng lại trong não, nó tích tụ trong người mình. Mình trở thành cái thùng chứa. Nhờ cái thùng chứa này mà nó chứa được kiến thức, kỷ niệm, kinh nghiệm... Nên mình phải chọn lọc cái mình chứa, chứ không chứa rác của đứa bạn thân.

Mình có thứ tự ưu tiên đàng hoàng.

Trước tiên là chứa cái mình không bỏ đi được. Đó là xuất thân, nguồn cội, và vốn liếng trời cho, tốt xấu lẫn lộn nhưng vì không bỏ được nên đằng nào cũng phải chứa. Và nên chứa đựng một cách gọn gàng cho đỡ xộc xệch.

Rồi thì còn phải chứa đựng những điều mà cuộc đời tiếp tục mang đến cho mình nữa. Mấy sự việc nó cứ thế xảy đến, mấy con người cứ thế xuất hiện. Nhiều khi chưa kịp lý giải tại sao hay có ý nghĩa gì, thì nó đã chiếm chỗ trong cái thùng chứa của mình rồi.

Rồi sống càng lâu thì càng có nhiều thứ để chứa.

Nếu một người có thể chứa đựng thật nhiều, có thể là vì họ đã "mở rộng sức chứa". Cứ có điều gì mới đến, thì lại cơi nới, rồi sau đó lại thấy vẫn chứa được, thế là công suất đã tăng lên một chút. Còn nếu không chứa nổi, thì mời bốc dỡ. 

Chia tay không phải tại bạn hay tại tôi có lỗi gì, chỉ là hiện giờ chưa thể chứa nổi bạn mà thôi.

Quay lại câu chuyện của hai cô ở trên phim, sau khi cô bạn thân nói là hết chứa nổi, nghỉ chơi, thì cổ đã thức tỉnh, xem lại mình và điều chỉnh để làm thể nào hai bên có thể còn chứa đựng được lẫn nhau. Thế là lại chơi tiếp.

Còn ngoài đời, chỉnh hoài không được, thì thôi nghỉ, chứ biết sao giờ. Đi tìm cái thùng nào nó phù hợp hơn cho cả đôi bên.

Câu hỏi mùa World Cup: Bạn đã thắng đời mấy không (hay đang bị dẫn trước)?

 

Ngồi xem bóng đá mà nghĩ đến đời người. Hơn 40 tuổi rồi, mình đang bước vào Hiệp 2 của cuộc đời. Bước vào hiệp 2 thì không còn là bắt đầu từ đầu nữa, tâm lý phụ thuộc vào kết quả của hiệp 1.

Hiệp 1 bạn đã thắng đời tỷ số bao nhiêu rồi? Hay là tỷ số hoà có bàn thắng, hay hoà 0-0? Hay là đang bị dẫn trước? Bây giờ là lúc nhìn lại quãng đường vừa qua của mình.

Nếu bạn đang dẫn trước, điều gì đã giúp bạn đạt được nó. Khi đó, giá trị nào trong bạn đã được đáp ứng và thoả mãn.

Nếu bạn đang hoà có tỷ số, bạn hiểu được thêm điều gì từ bàn thắng của mình và bàn thắng của đối phương? Điều gì giúp bạn đứng lên sau mỗi bàn thua như thế?

Nếu bạn đang hoà không có tỷ số, hay quá, chúng ta luôn có thể bắt đầu với tỷ số đầu tiên, nếu như có bài học sâu sắc vì sao mình chưa có bàn thắng nhưng vẫn chưa thua cú nào.

Nếu bạn đang bị dẫn trước, hmm, khả năng này ít lắm, nó tuỳ thuộc vào cách tính tỷ số của bạn, cách bạn cầm cân nẩy mực. Chứ cuộc đời có muốn thắng ai bao giờ. Còn muốn ghi thêm bàn thì xin mời.

Những gì đến với người là do người tích luỹ

 

"Quả báo." 

Đó là câu người ta hay nói một cách hả hê khi một kẻ đáng ghét nào đó cuối cùng đã gặp nạn (mà không phải do mình trực tiếp "hành đạo"). Và người ta dùng nó làm tấm gương để răn đe.

Các chị em nhà tôi sẽ cãi: quả báo cũng đâu có đúng. Ở hiền đâu phải lúc nào cũng gặp lành. Gặp dữ như thường. Nhiều khi gặp dữ nhiều hơn vì cứ bị đời ức hiếp. 

Sau đó các cụ sẽ bảo rằng còn do kiếp trước ăn ở sao đó nữa chứ không phải chỉ có kiếp này không đâu. Kiếp này mà làm ác mà chưa gặp quả báo thì kiếp sau sẽ nhận.

Các anh chị nhà tôi sẽ bảo là mị dân, mê tín dị đoan, chiêu bài đè nén, các kiểu các kiểu...

Thế thôi mình hiểu vầy đi:

Quả báo là kết quả của tích luỹ

Là chuyện ăn nhiều thì... mập. Hay đi gây sự thì có ngày... bị đập. Siêng tập thì khoẻ. Chăm học thì thi đậu. Chăm trồng cây thì có ngày hái trái. 

Hay nói chung chung hơn là tập trung làm cái gì thì sẽ nhận kết quả của cái đó.

Quả báo là do thu hút

Ông bà cũng đã nói rồi. Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. Ở gần đứa hay nói nhảm mình cũng nói nhảm theo nó. Ở gần đứa hay lý luận mình cũng lý luận theo nó. 

Ở gần đứa hay nghi ngờ, mình cũng hay tập trung ánh nhìn vào các nguy cơ, từ đó ít chịu hành động, ít hành động thì ít kết quả. Lại còn chuyện hay điều tra, hay thử thách thử lòng người khác, dẫn đến chuyện hục hặc lẫn nhau.

Rồi nếu mình nghĩ mình là người xấu xí ngoại hình, ăn nói thô sơ, tài cán vụng về... và cứ giữ mãi hình ảnh đó, thì hiện thực cũng sẽ là như vậy. Vì đó là cách mình "định vị thương hiệu" trong tâm trí mình. Từ đó nó đi ra trong cách thể hiện của mình. Thông qua cách thể hiện đó, "thương hiệu" này cũng sẽ được "định vị" trong mắt của mọi người xung quanh. Rồi từ đó chúng ta lại tiếp tục thu hút những người có tâm lý tương tự, cùng tần số. Những người đó lại mang theo các "tệp đính kèm" là những sự vụ sự việc, những ký ức kỷ niệm vân vân theo chiều hướng đó. Thế là vòng vây lại càng dày đặc.

Vậy mình chỉ cần thay đổi hình ảnh trong tâm trí về con người mà mình muốn hướng tới, rồi sau đó mọi việc sẽ kéo theo.

Quả báo là do tích luỹ "nghiệp"

Trong tôn giáo, quả báo là ý nói bị trừng phạt bởi thế lực siêu nhiên mà loài người không thể kháng cự, chỉ có thể chấp nhận hoặc hứng chịu mà thôi. Quả báo có thể trổ ở những kiếp khác nhau, hoặc là ở thế giới khác, như là thiên đàng hay địa ngục.

Nếu kết quả tới liền, người ta nói là "quả báo nhãn tiền" ở ngay trong kiếp này.

Còn giải thích ở góc hẹp, ở ngay thế giới trực quan sinh động này, thì việc chúng ta cứ làm là làm điều tốt (tích lũy thiện nghiệp), tránh làm điều xấu (không tích bất thiện nghiệp / ác nghiệp). Còn việc kết qủa đến như thế nào, thì ta không thể chắc chắn được, do có quá nhiều yếu tố ngoại cảnh và các tương tác trong đời sống. Mặc dù vậy thì việc tích thiện nghiệp sẽ tăng xác suất mang lại kết quả tốt hơn.

Mấy teen thường hay nói "nghiệp" theo hướng là lại làm điều đanh đá nào đó nữa rồi. Nhưng nghiệp không chỉ có điều xấu, mà là tất cả các sự kiện sự việc đóng góp vào "input" để sau này trả ra các "output" nào đó theo sự vận hành của cuộc sống. 

Và bởi vì "mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên", nên chúng ta chỉ cần mưu sự theo chiều hướng tốt thôi. Còn lại thì để cuộc sống vận hành.

Tích luỹ chính mình

Đẹp hơn thì, mỗi ngày ta đang âm thầm tích lũy một phiên bản của chính mình. Tích lũy từng suy nghĩ, từng lời nói, từng lựa chọn, từng phản ứng, từng hành động nhỏ.

Rồi đến một lúc nào đó, điều "đến với ta" không còn là điều bất ngờ, mà là kết quả tự nhiên của quá trình ấy.

Giống như trồng cây, không ai thấy cây lớn lên mỗi ngày. Nhưng nhiều năm sau, người ta thấy cả một khu rừng. Cuộc đời con người cũng thường phát triển theo cách như vậy.

Buông nhưng không bỏ

 

Hồi đó mình tưởng là buông thì nó mất. Nên trước khi buông thứ gì là suy tính dữ lắm. Rồi thì đa số là không buông, mình ráng thêm một tí.

Rồi từ từ mình nhận ra là buông thì nó lỏng ra tí thôi, nó mất hay không thì còn tuỳ nó có bỏ chạy khỏi ta hay không nữa. Nhiều khi buông ra cái nó được tự do nó lại thích, thế là lại bám vào. Muốn bỏ lại phải cắt đứt nữa kia.

BUÔNG CÁI NÀY BẮT CÁI KIA

Nếu mình buông không được thì thôi mình "buông này bắt kia". Thế là mình vẫn có cái để cầm nắm, có cái để yên tâm. Mà cầm nắm cái mới cũng mới mẻ hay ho thú vị đó chứ. Đó cũng là con đường để phát triển.

BUÔNG LỎNG CHỨ KHÔNG BUÔNG BỎ

Hồi đó tôi đi học đánh tennis. Tuần nào tập nhiều thì tay bị phồng lên. Bạn tôi chơi lâu thì bàn tay bị chai hết mấy chỗ. Còn thầy của chúng tôi thì bàn tay vẫn rất mềm mại hồng hào không chai một tí nào. Thầy bảo là cứ nắm chặt cứ gồng thì chơi không lên được. Bởi vì muốn siết chặt thì trước đó phải buông lỏng. Còn chúng tôi thì chỉ có chặt và chặt hơn :) Và chai tay :)

BUÔNG XẢ CHỨ KHÔNG BUÔNG BỎ

Có những thứ chỉ cần buông ra cho nó tự đi, chứ đuổi thì nó không đi, ném nó cũng không đi. Ví dụ như là cảm xúc. Ví dụ như là những kỷ niệm buồn. Ví dụ như là sự thù hận. Ví dụ như là sự tổn thương của đứa trẻ bên trong. Nên chỉ có thể buông ra và để tự nó bốc hơi. Không níu lấy, cũng không ghét bỏ. 

NHẤT ĐỊNH LÀ BUÔNG BỎ

Nếu nhất định phải bỏ, thì trước hết là buông, rồi bỏ. Không chơi kiểu ném đi rồi lại níu lại, hoặc cho phép nó quay lại. Có những thứ không cắt đứt thì sẽ không chịu đi, không bốc hơi đi tí nào, mà càng ở lâu thì lại càng lớn. Ví dụ như là cơn nghiện. Nghiện việc. Nghiện drama. Nghiện bàn tán. Nghiện đanh đá. Nghiện thức khuya. Nghiện mua sắm. Nghiện "bán than". Nghiện so sánh. Nghiện bình an....

Rốt cuộc thì có lẽ đây là thứ khó nhất, vì thật sự là nó sự "mất đi". Dù cho là tốt hay xấu thì "mất đi" vẫn là điều gì đó to tát.

Yêu thể chất nhưng lười thể thao

 

YÊU THỂ CHẤT

Vì là thích đẹp. Thích da dẻ tươi sáng, hồng hào, khí chất. Thích dáng đi nhẹ nhàng thanh thoát. Thích chân tay rắn chắc không bở. Thích mặc quần áo nào cũng được mà không ngại lộ bụng mỡ tay thô.

Vì là thích khoẻ. Thích làm những việc này nọ kia mà không bị trở ngại về thể lực. Thích đi chạy giải để lấy huy chương, thích những chuyến đi vài ngày mà không cần giường, thích những dự án này nọ dù nó có hoạt động xuyên đêm.

LƯỜI VẬN ĐỘNG

Hồi nhỏ có bài hát ai cũng thuộc: Muốn khoẻ đẹp thì hãy tập thể thao. Ai muốn khoẻ đẹp thì hãy tập thể thao.

Còn tôi muốn khoẻ đẹp nhưng không thích tập thể thao. Thể thao giúp người ta giải stress, còn tôi stress vì thể thao. Vì học chơi hoài mà không có khá lên, kết quả chỉ thấy đau nhức, mất tiền, mất thời gian, và chê bai bản thân. Chơi tập thể thì mình làm cho đội mình thua, xong rồi cảm xúc chùng xuống một cục. Tới lịch đi tập thì đấu tranh xem là hôm nay mình cố để ra sân hay là mình bỏ cuộc và đi ngủ tiếp. Nhà ở khu căn hộ, đi mười bước thì tới hồ bơi, đi thêm mười bước nữa là tới phòng gym, nhưng từ khi đến ở, chỉ thử một lần cho biết thế nào, rồi thôi.

NHỮNG "TÌNH YÊU" CŨ

Tình hình thể dục thể thao quá là bết bát. Nhưng tôi phải cứu lấy thể chất của mình. Thời còn trẻ tôi thử những môn có nhạc: aerobic, chachacha, tango, modern dance, salsa, bachata, zumba...

Qua tuổi "băm" bắt đầu thử các kiểu yoga.

Qua tuổi bốn mươi nghiên cứu các kiểu thiền.

"TÌNH YÊU" MỚI

Tình yêu mới là thân vận. "Thân vận" không phải "vận động" (không thuộc cụm từ "lười vận động), mà là body movement, sự kết hợp hoàn hảo giữa tâm hồn và chuyển động cơ thể.

Đặc trưng cốt lõi của Thân Vận (ứng dụng trong múa cổ điển Trung Hoa)

+ Sự vận hành từ trong ra ngoài: Cảm xúc, tinh thần và văn hóa nội tâm điều khiển mọi động tác cơ thể, khác với ballet là sự định hình từ ngoài vào trong.

+ Uyển chuyển như nước: Không dùng sức mạnh cơ bắp mà dựa vào trục cốt lõi để thả lỏng động tác và vận chuyển lực từ bên trong.

Lợi ích của bộ môn

+ Giải phóng hình thể: Giúp điều chỉnh dáng đứng, bước đi trở nên thanh thoát và duyên dáng.

+ Cải thiện sức bền và thăng bằng: Rèn luyện cơ chịu lực và khả năng kiểm soát trọng tâm cơ thể tuyệt vời.

+ Nâng cao biểu cảm: Rèn luyện kỹ năng truyền tải cảm xúc qua ánh mắt, nét mặt và ngôn ngữ cơ thể.

NHỮNG "TÌNH YÊU" Ở LẠI

Với những gì mình đã thử qua và yêu thích, mình vẫn đây đó vận dụng trong công cuộc thể chất của mình. Trong đó, dễ nhất là: khi nào rảnh thì ngồi hít thở.

Bởi lẽ, khi đầu óc căng thẳng thì ta nín thở, vai gồng, mắt căng, máu dồn. Tâm trí chạy càng nhanh thì body càng ách tắc. Vì thế mà dành vài phút bớt chạy theo suy nghĩ cũng được coi là yêu thể chất rồi.

Không đủ tư cách để oán trách chính mình

 

Câu này có hơi mang tính chất giật gân câu view một chút. Nhưng ý là:

Oán trách giống như một phiên toà kết luận bị cáo là có tội. Nhưng trong phiên toà đó, chính mình vừa là bị cáo, vừa là nguyên cáo, vừa là công tố viên, vừa là bồi thẩm đoàn, vừa là thẩm phán, vừa là công chúng. Một mình đóng hết tất cả các vai, one man show, nên có sự nghi ngờ về tính chính xác và công tâm. Ai có thể một mình đóng từng đó vai?

Khả năng là, một mình thì không đủ góc nhìn nên chỉ nhìn ở những sự kiện hạn hẹp trước mắt. Chẳng hạn, khi có một thất bại xảy đến, một quyết định sai lầm, một cơ hội bị bỏ lỡ, một điểm yếu chưa cải thiện được... Và thế là nhận được bản án: ngu, kém, loser.

Phiên toà khi đó thường từ chối nhìn đầy đủ bức tranh, ví dụ như hoàn cảnh khi ấy, nguồn lực khi ấy, sự hiểu biết khi ấy... cũng thường có xu hướng chối bỏ hết những nỗ lực, những kết quả bước đầu, những tiềm năng mới...

Oán trách khiến ta mắc kẹt. 

Nhìn nhận và thay đổi mới giúp ta trưởng thành.

Hãy hiểu rằng quyết định có sự cân nhắc là quyết định tốt nhất tại thời điểm đó trong hoàn cảnh đó. Dự tính chưa đúng là một bài học để lần sau dự tính đúng hơn.

Ai được ghi nhận cũng có động lực để làm tốt hơn. Ai bị chê bai cũng trở nên buồn, chán nản và mất niềm tin. Chê người khác thì còn ngại, chê mình thì lại hay tự cho mình cái quyền (nên thôi đừng làm vậy).

Nhiều khi thấy cứ muốn làm người thành công, người tốt, người bao dung. Vậy cứ tập bao dung với mình trước nhỉ.

+ Chấp nhận (và biết ơn) tài năng và cơ thể vật lý được ban cho.

+ Bản thân là một thực thể phát triển, không phải là một dự án lỗi cần được sửa chữa.

+ Hiểu mình hơn, để thương mình hơn.

+ Giúp bản thân phát triển, tạo gía trị, trở thành người mình muốn, theo từng giai đoạn.

+ Nhưng không dính mắc về giá trị và con người muốn trở thành, nếu điều đó trở thành nỗi khổ. Ngừng oán trách ngay ở khúc này và rút ra bài học để có sự thay đổi tiếp theo.

-Yêu-

Trái ngược với "tự ti" không phải là "tự tin"

 

Tự ti là thấy mình không đủ tốt. Làm được thì nghĩ chắc mình ăn may, hoặc ai mà chẳng làm được. Làm không được thì chắc chắn là lỗi của mình. Hay so sánh và luôn thua cuộc.

Trái ngược với tự ti là tự cao. Tin rằng mình giỏi hơn người. Hay khoe thành tích, thích được công nhận. Hay tranh luận thắng thua. Phải thắng thì mới vừa lòng.

Tự cao "nặng đô" hơn nữa là ái kỷ. Phải luôn được công nhận và ca ngợi để thấy mình vượt trội. Nổi giận và thô bạo nếu không được ca ngợi. Sẵn sàng thao túng người khác để khiến họ thấy họ nhỏ lại và nhìn thấy mình to lên. (Tự cao nặng đô cũng là do bên trong tự ti nặng đô.)

Mà trạng thái nào thì cũng không phải là chân thật. 

Chân thật và cân bằng là trạng thái tự tin. Biết mình có giá trị nhưng không cần chứng minh chứng tỏ. Biết điểm mạnh điểm yếu của mình. Thấy mình đủ tốt và sẵn sàng học hỏi để tốt hơn. Không cần hạ thấp người khác. Không phụ thuộc nhiều vào lời khen chê. Cảm xúc ổn định, tâm thế bình thản. Có khả năng tôn trọng người khác.

Có điều là: con người ta thường hay dập dềnh giữa các trạng thái này. Có khi tự tin có khi không. Có khi bên ngoài tỏ ra tự tin (hơi quá nên thành ra tự cao) nhưng bên trong thì chông chênh. Có khi cũng nổi điên khi bị chê trách. Có khi cũng giận hờn làm mình làm mẩy khi người yêu không ngưỡng mộ mình.

Tự ti thường xuyên thấy chông chênh. Tự cao đôi khi có chút chông chênh bên dưới. Ái kỷ thì rất chông chênh. Tự tin là cân bằng, vững chãi.

Cho nên cân bằng được chừng nào thì hay chừng đó. Nếu thấy mình có lúc như vậy thì ghi nhận liền. Và để ý coi qua thời gian nó có tăng lên không. Cái gì có để ý thì thường hay phát triển, không cần quá lo.

Nguyên lý ánh sáng: Ánh sáng của tự tin

 

Nếu mình giỏi hơn, mình sẽ tự tin hơn.

Nếu mình đẹp hơn, mình sẽ tự tin hơn.

Nếu mình có sự nghiệp, mình sẽ tự tin hơn.

Nếu mình có giá trị, mình sẽ tự tin hơn.

Tiếc rằng mình không giỏi, mình không đẹp, mình không có sự nghiệp rực rỡ, mình không tạo giá trị gì to tát.

Những suy nghĩ này như bóng tối. Bóng tối không cần mời. Nó thường xuyên ngự trị.

Chiến đấu với bóng tối là vô ích. Xua đuổi bóng tối là vô ích. Nhốt bóng tối lại là vô ích. Che đậy bóng tối là vô ích.

Cũng như việc mình cố để giỏi hơn, cố để đẹp hơn, cố để xây dựng sự nghiệp, cố để tạo thêm giá trị.... Là mình đang gồng lên chiến đấu với bóng tối.

Hoặc là mình tỏ ra tự tin, tỏ ra thông minh, tỏ ra sáng suốt, tỏ ra điềm tĩnh... Là mình đang gồng lên che giấu bóng tối.

Nhưng con người không phải là đối thủ của bóng tối. Chỉ có ánh sáng mới là đối trọng của bóng tối.

Ánh sáng của nhận thức, nhận ra giá trị của mình không chỉ nằm ở thành tích.

Ánh sáng của nhìn nhận, chấp nhận mình chưa hoàn hảo.

Ánh sáng của tôn trọng, tôn trọng chính bản thân mình.

Ánh sáng của bao dung, thôi trách bản thân vì những điều đã xảy ra.

Ánh sáng của yêu thương, nhìn vào nỗi đau của mình mà không phán xét.

Anh sáng của đủ đầy, thôi xem bản thân mình là một dự án cần sửa chữa.

Bóng tối của tự ti có khi vẫn còn đó, nhưng sẽ rút lui dần khi ánh sáng tràn vào. 

Không nhất thiết chiến đấu với nó.

Không nhất thiết gồng lên che giấu nó.

Thương mình trước. Được thương rồi sẽ tự tin hơn.

Không thể là ai khác

 

Mỗi người sinh ra đã có một "ID"

Thật kỳ diệu thay, người ta có thể xác định người này hay người kia bằng dấu vân tay. Dấu vân tay không trùng nhau, dù dân số loài người đã lên đến hàng tỷ.

Rồi mỗi người còn có số căn cước công dân, số hộ chiếu... Điều đó thể hiện ý chí của xã hội rằng một người cần phải là chính họ, không nên và không thể là ai khác.

Không được chọn hoàn cảnh để bắt đầu

Không ai được chọn cha mẹ, gia đình, gốc gác, quốc tịch, màu da, nhan sắc, tính tình, trí thông minh... và cả những hạn chế. Nếu ai đó mong muốn thay đổi, ước chi, phải chi mình không được (hay bị) sinh ra như thế, thì đó quả là một bài toán không lời giải.

Mỗi ngày trôi qua, người ta càng khác nhau hơn nữa. Thêm một sự khác nhau về trải nghiệm, nỗi đau, niềm vui, những suy nghĩ, những hành động, những lần vỡ vụn, những lần đứng lên... Lâu dần, mỗi người tích luỹ cho mình một phiên bản đặc biệt của kinh nghiệm sống, triết lý sống, nhân sinh quan, thế giới quan. 

Nếu ngay từ đầu, bạn không thể là ai khác, thì càng về sau, điều đó càng vĩnh viễn.

Mọi so sánh đều tương đối và nên có mục đích

Mọi người luôn có thể làm phép so sánh một cách tương đối. Cái này đúng hơn, người kia đẹp hơn, ai đó giỏi hơn... ở một khía cạnh nào đó. Điều quan trọng nhất đó là so sánh nhằm mục đích gì. Có những so sánh giúp ta thêm cảm hứng và động lực, nhưng cũng có những so sánh gây chán nản, bế tắc và buông xuôi. Cũng có những so sánh giúp ta hiểu được đúng vị trí và trạng thái của mình. Giống như việc đặt để quân cờ trên một bàn cờ, phải hết sức ý thức về ý nghĩa của mối tương quan.

Không sợ đánh mất chính mình

Khi bạn thay đổi rất nhiều để phát triển, bạn trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Khi bạn thoả hiệp những gía trị của bản thân để chạy theo một điều gì đó, sẽ có lúc bạn nhận ra mình đang rời xa bản thể. Bạn sẽ khó chịu, trăn trở. Rồi bạn xác quyết lại một lần nữa đâu là giá trị mà mình theo đuổi, và rồi bạn sẽ lại quay về. Mỗi lần như vậy, bạn lại trở thành phiên bản sâu sắc hơn của chính mình.

Khi tôi và chính mình xa nhau, đó là đau khổ. Khi tôi và chính mình ở bên nhau, đó là hạnh phúc.

Bối rối chuyện tình đi hỏi thiền sư

Dạo trước trên mạng xã hội có lan truyền loạt truyện hài về màn đối đáp của thiền sư và những người trẻ đến thỉnh giáo. Trong số đó có hai câu chuyện mình rất thích, vì nó có “lan quyên” đến công việc mình đang làm.

—

Câu chuyện thứ nhất.

Chàng trai ủ rũ: "Con hết lòng hết dạ với mối tình đầu, cô ấy nói gì cũng nghe, muốn sao cũng chiều, kết quả cô ấy chê con nhu nhược, ko có chính kiến đòi chia tay. Đến người thứ hai, con luôn tỏ ra quyết đoán mạnh mẽ, sẵn lòng lăn xả vì nàng, ko ngờ cô ấy bảo con quá hoàn hảo, ở cạnh con ko có cảm giác an toàn."

Thiền sư bất giác đưa tay sờ đầu.

Chàng trai nhanh nhảu nói:" Ý của thầy là con nên dùng đầu suy nghĩ, tuỳ từng hoàn cảnh mà xử lý khác nhau?"

"Ý ta là một hoà thượng như ta thì hiểu gì về yêu đương chứ?"

—

Câu chuyện thứ hai.

Chàng trai: "Bạn bè mới kết hôn đã ly hôn, làm con mất hết niềm tin vào tình yêu."

Thiền sư chậm rãi chỉ tay về phía chậu hoa lan và hoa đỗ quyên ngoài sân.

Chàng trai ngắm nhìn hồi lâu rồi nói:" Ý thầy là tình yêu vốn tự nhiên như hoa cỏ, lúc thì dịu dàng khoe sắc sáng bừng không gian, nhưng rồi cũng có lúc lụi tàn buồn bã thê lương. Con người vốn dĩ ko nên đòi hỏi quá nhiều ở tình yêu?"

Thiền sư thở dài đáp:" Không, ý ta là chuyện người ta ly hôn thì có lan quyên gì đến cậu?"

—

Trong câu chuyện thứ nhất, thiền sư giống như là người cố vấn, tư vấn (nhưng sai khách hàng). Để có thể cố vấn người khác, ta cần chia sẻ với họ công thức thành công mà mình đã trải qua và đúc kết được, giúp cho họ xài được luôn mà không phải mất thời gian. Vì vậy, khi ta không có kinh nghiệm gì để chia sẻ thì không cố vấn được. Chia tay.

Trong câu chuyện thứ hai, thiền sư giống như một người khai vấn (coach). Khai vấn vốn dĩ không sử dụng đến kinh nghiệm cá nhân của coach.

Trong bối cảnh của một câu chuyện hài, câu nói của thiền sư nghe như là một sự từ chối bằng một cú vặn. Nếu xuyên qua lớp bối cảnh đó, thì câu hỏi của thiền sư rất giống câu hỏi coaching: chuyện này có ý nghĩa gì với bạn? Trọng tâm trong câu chuyện của chàng trai không phải là chuyện người ta ly hôn, mà là niềm tin và mong đợi của chàng ta.

Câu hỏi lạ, bất ngờ, "khó đỡ" là một trong những vẻ đẹp của coaching. Tác dụng của nó là để provoke, nghĩa là khơi ra, kích thích, kích hoạt những góc nhìn mới, tư duy mới, ý tưởng mới. 

Bởi thế nên người ta mới mang chủ đề tình yêu đến kể với người đang không có người yêu. Người ngoài cuộc thường nhìn sự việc thông suốt hơn người trong cuộc đó mà.

"Nếu thượng đế không thể giúp con giảm cân...

 

...thì xin ngài hãy làm cho bạn con mập lên."

Đây là câu nói đùa. Nhưng người ta chỉ nói những câu đùa mà nó đúng, chứ nếu không thì đùa không có ép phê.

Con người ta cần bằng chứng rằng mình hơn người khác để thấy mình ổn. Hoặc là mình đẹp lên, hoặc là xung quanh xấu đi, thì đều ổn cả.

Người ta cũng hay nói đùa rằng phép tính mà con người làm nhiều nhất trong ngày là phép so sánh. 

Thật vậy, nếu không so sánh làm sao biết cái này là ổn, cái kia là không, khi nào thì cần phấn đấu, khi nào thì không, cái nào là tiến bộ, cái nào là thụt lùi....

So sánh càng nhiều, tự do càng ít

Lúc nhỏ tôi không sợ bị so sánh với chúng bạn, bởi vì tiêu chí so sánh lúc đó là học có giỏi không. Nhưng lớn lên một chút, bỗng dưng tiêu chí đổi hẳn. Đó là chuyện con gái lớn rồi phải thế này thế kia thế nọ. Và bỗng dưng tôi bị rớt hết so với các loại tiêu chuẩn. Nếu tôi chấp nhận sự so sánh đó, nghĩa là tôi phải phấn đấu lại từ đầu với những hướng đi như vậy, dù có thích hay không. Chuyện này không vui. Thế là tôi phải đi, đi tìm nơi mà tiêu chuẩn đánh giá khác đi. Phải bỏ qua một số chàng trai đang thích mình, vì biết rằng mình sẽ không trở thành người mà họ thích.

Không bị so sánh, rồi mình cũng tự so sánh

Trở lại chuyện con người làm rất nhiều phép so sánh mỗi ngày, trong đó tự so sánh là một động lực, nhưng cũng thường xuyên bị thiên vị, không công bằng.

Những kiểu không công bằng thường gặp như:

- So sánh điểm yếu của mình với điểm mạnh của người khác. Mỗi lần nhìn thấy điểm yếu của mình là y như rằng thấy người khác sao mà hay quá.

- So sánh thành tựu nhưng không xét đến điểm xuất phát. Người ta làm ông này bà nọ có của nọ của kia còn mình thì... Quên coi lại chuyện mỗi người đã đi được từ đâu đến đâu.

- So sánh ghen tị kiểu vì tôi là con sãi ở chùa nên tôi phải quét lá đa. Nhưng người ta được làm vua là vì họ hoặc là cha ông họ phải đi khởi nghĩa, thì mình không tính tới.

- So sánh trên bề nổi. Sao người ta lấy chồng sướng thế còn mình thì... Sao người ta yên ổn thế còn đời mình thì... Nhưng những khía cạnh khác thì mình không nhìn thấy.

- So sánh với lứa tuổi. 30 tuổi đầu rồi mà còn... Từng tuổi này mà còn.... Cái này rất khó thoát, rất nhiều người ở trong cái peer pressure này.

- Chưa thấy rõ mình cũng đem ra so sánh. Chưa biết mình có điểm mạnh gì, theo đuổi những giá trị nào, nhưng vẫn đem ra so sánh, và kết quả là thấy thua kém người ta.

- So sánh với hình mẫu lý tưởng. Tự xây lên một con người hoàn hảo theo kiểu mình thích, rồi luôn thấy mình không được như hình tượng đó.

Tự do là khi...

Nếu ta có thể giảm tiêu chí so sánh xuống mức tối thiểu, có phải cuộc đời sẽ thênh thang hơn không.

Tối thiểu ví dụ như là việc thượng tôn pháp luật (nếu không sẽ bị cưỡng chế), tôn trọng đạo đức (để không bị tẩy chay), và cân nhắc các quy ước xã hội để chọn ra những điều phù hợp với hướng đi của mình. Thường xuyên nhận biết các phép so sánh mình đang làm hàng ngày để chọn lọc lại. Quá nhiều là sẽ quá mệt.

Thích thành công nhưng ghét kế hoạch

 

Tôi không có một chiến lược để thành công, bởi vì ghi ra chiến lược đã là một việc gây chán nản, và theo đuổi nó lại càng chán nản hơn.

Cách yêu thích của tôi là mơ về một tương lai. Thường xuyên mường tượng về nó. Vui với nó. Đắm chìm với nó trong giấc ngủ. Tôi cũng nhận thâý là nó viển vông so với hiện tại. Nhưng vì thích mơ thì cứ mơ.

Rồi một ngày những điều ấy cũng đến. Tôi bắt đầu ngạc nhiên, lần đầu tiên là khi tôi trở thành học sinh giỏi nhất, năm lớp sáu. Tôi mơ về nó khoảng chừng nửa năm như thế. 

Lần ngạc nhiên thứ hai là khi được chọn đi thi học sinh giỏi, rồi được chọn đi thi tiếp ở một bộ môn khác, và là thủ khoa tốt nghiệp trung học, đậu vào tất cả các trường đại học mình thi.

Đi làm, tôi mơ môi trường quốc tế, những chuyến công tác sang chảnh, được đào tạo bài bản, chuyên môn xịn xò. Rồi từ từ những điều đó cũng đến, mà tôi không có một "kế hoạch phát triển" nào cả.

Tôi vận hành theo điều mình hướng đến, và hết sức e ngại đối với các loại "kế hoạch phát triển". Và tôi cũng trải qua những hoang mang khi mình không thể làm một kế hoạch phát triển nào.

Người ta nói chỉ cần mình biết rõ điều mình mong muốn, vũ trụ tự khắc sẽ ủng hộ chúng ta. Vũ trụ là vũ trụ bên trong và vũ trụ bên ngoài. Một khi đã rõ muốn đi hướng nào, vũ trụ bên trong sẽ điều khiển toàn bộ mọi quyết định, từ những lựa chọn nhỏ nhất. Vũ trụ bên ngoài là một điều bí ẩn, và chúng ta là một thành phần ở trong đó. Nhưng thay vì cố giải thích, thôi thì mình trust the process. Có những thứ vượt xa, và luôn đúng.

Một khi đã có nhận thức, thay đổi sẽ bắt đầu

Chúng ta thường nghĩ thay đổi bắt đầu từ hành động. Đổi công việc. Kết thúc một mối quan hệ. Đưa ra một quyết định lớn.

Nhưng, trước khi hành động, thay đổi bắt đầu từ nhận thức. Và một khi đã có nhận thức, ta không còn có thể tiếp tục như cũ.

Nhận thức là điểm không thể quay lại

Trước khi nhận ra vấn đề, ta có thể sống rất lâu trong sự quen thuộc:
- Ở trong một môi trường không còn phù hợp
- Làm việc theo cách làm mình kiệt sức
- Chấp nhận những điều đi ngược lại giá trị cá nhân

Nhưng khi đã nhìn thấy sự lệch pha đó, dù chưa hành động ngay, ta sẽ không còn bình thản như trước. Nhận thức giống như bật đèn trong một căn phòng tối. Ánh sáng không ồn ào. Nhưng nó thay đổi mọi thứ.

Nhận thức không phải là hiểu bằng lý trí

Chúng ta “biết” rất nhiều:
- Biết cần cân bằng công việc – cuộc sống
- Biết cần đặt ranh giới
- Biết cần xây dựng văn hóa lành mạnh

Nhưng biết không đồng nghĩa với nhận thức. Nhận thức xảy ra khi một điều không chỉ đúng về mặt lý thuyết, mà chạm đến toàn bộ con người ta. Khi ta không còn có thể tự hợp lý hóa những điều làm mình hoặc đội ngũ tổn thương.

Đó là khoảnh khắc ta nói: “Điều này không còn đúng với mình nữa.”

Nhận thức không đến từ kiến thức

Kiến thức có thể giúp ta nói hay hơn trong một cuộc họp. Nhưng nó không tự động làm ta lãnh đạo tốt hơn. Một người có thể đọc rất nhiều sách về quản trị, nhưng vẫn lặp lại mô hình kiểm soát hoặc phòng thủ.

Nhận thức không đến từ việc tích lũy thông tin. Nó đến từ trải nghiệm đủ sâu và sự thành thật đủ lớn.
- Khi ta nhận ra mình đang dẫn dắt bằng nỗi sợ
- Khi ta thấy mình phản ứng thay vì lắng nghe
- Khi ta hiểu rằng kết quả không thể bù đắp cho sự tổn thương dài hạn

Đó là lúc nhận thức xuất hiện.

Khi đã có nhận thức, ta phải lựa chọn

Trước khi nhận ra, ta có thể đổ lỗi cho hoàn cảnh. Sau khi nhận ra, ta có trách nhiệm lựa chọn. Ta có thể vẫn ở lại. Vẫn tiếp tục. Nhưng đó sẽ là một quyết định có ý thức. Và trưởng thành – trong công việc lẫn cuộc sống – bắt đầu từ chính điểm này.

Kể cả khi ta không hành động ngay — sự thay đổi vẫn diễn ra

Thay đổi bên ngoài thậm chí có thể diễn ra chậm hơn chuyển động bên trong. Có thể ta vẫn ở lại. Vẫn làm công việc đó. Vẫn ở trong mối quan hệ đó. Nhưng khi đã nhận ra mình đang phản bội cảm xúc của mình, sự khó chịu chính là dấu hiệu của chuyển hóa.

Đó là bản năng sinh tồn và tự sửa chữa của con người. Đứt tay sẽ tự lành. Gặp điều nguy hiểm sẽ tránh. Hay nhẹ nhàng hơn, chỉ cần camera lia tới là tự động chỉnh dáng.

Làm thế nào để nuôi dưỡng nhận thức?

Nếu bạn tin tưởng vào cơ chế tự bảo vệ và tự sửa chữa, có lẽ không cần suy nghĩ quá nhiều về việc "nên làm gì", mà chỉ cần tạo điều kiện để nhận thức đến. Rồi sau đó mọi việc sẽ được giải quyết theo cách của nó. 

Nhận thức không tự nhiên xuất hiện trong môi trường quá bận rộn và quá ồn ào. Dưới đây là một vài điều bạn có thể làm để tạo điều kiện cho nhận thức đến:

• Tạo khoảng dừng
Không phải mọi vấn đề đều cần phản ứng ngay. Khoảng lặng giúp ta phân biệt giữa phản xạ và nhận thức.

• Thành thật với cảm xúc của mình
Mệt là mệt. Sợ là sợ. Áp lực là áp lực. Khi không gọi đúng tên cảm xúc, ta sẽ không hiểu được hành vi của mình.

• Ở lại với sự khó chịu
Nhận thức thường đi kèm cảm giác không dễ chịu. Nó làm sụp đổ hình ảnh ta từng tin về mình. Nhưng chính sự khó chịu đó mở ra cơ hội thay đổi thật sự.

• Học từ trải nghiệm, không chỉ từ lý thuyết
Sai lầm lặp lại nhiều lần thường là lời nhắc mạnh mẽ nhất. Nếu đủ dũng cảm nhìn thẳng vào nó, ta sẽ không lặp lại theo cùng một cách nữa.

Thay đổi BỀN VỮNG thường không bắt đầu từ quyết tâm mạnh mẽ. Nó bắt đầu từ một khoảnh khắc rất yên trước đó: Khi ta đủ thành thật để nhìn thấy sự thật.

Một khi đã có nhận thức, ta có thể thay đổi chậm. Nhưng ta sẽ không còn sống một cách vô thức.

Và trong lãnh đạo cũng như trong cuộc sống, đó là bước chuyển quan trọng nhất.

CÔNG THỨC ĐỊNH VỊ GIÁ TRỊ CHO BẢN THÂN

 

Có những ngày, không biết mình là ai và đây là đâu, hay là kiểu hôm nay trời nhẹ lên cao, tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn.

... Thì cũng không sao đâu.

Có những giai đoạn trong cuộc đời, chúng ta thấy những thứ mình theo đuổi trước đây bây giờ không còn giá trị. Và trong lúc chưa tìm được hệ giá trị mới, thì nó có hơi chông chênh, lao chao một chút.

Định vị giá trị cũng giống như tìm một điểm neo. Điểm neo có thể là một vài thứ bên ngoài, cũng có thể là một cái trục bên trong.

Nếu chúng ta được nuôi nấng và lớn lên bình thường, chúng ta sẽ neo giá trị của mình vào một số benchmark của xã hội. 

Ví dụ:

Giá trị = giá tiền. Tiền là một phát minh vĩ đại của nhân loại, quy đổi hết tất cả mọi thứ mà con người cần ( cả ăn được và không ăn được) thành đơn vị đo lường chung. Nếu ai đó đồng ý mua tác phẩm của bạn, mua thời gian của bạn bằng tiền, hiển nhiên bạn thấy tác phẩm của mình và thời gian của mình có giá trị.

Giá trị = thành tích. Quá rõ ràng, từ bé đến lớn ai cũng bị ám ảnh bởi chuyện mình làm được cái gì hay không. Đi làm thì KPI, result oriented. Về nhà thì vợ đẹp con ngoan ba tầng bốn bánh.

Giá trị = điều có ích cho người khác. Chỗ này thì hơi khó chút. Như thế nào là có ích, và người khác là người nào. Cũng lắm khi có sự hiểu lầm dẫn đến câu hỏi ngược lại về chuyện ai đó có ích cho ai đó hay không.

Giá trị = vẫn còn có mặt, vẫn còn tỉnh táo. Nghĩa là chưa bị vô tù, chưa vô nhà thương điên, chưa làm chuyện gì phá hoại, chưa buông xuôi. Nhà nước vẫn coi là công dân tốt. Gia đình vẫn muốn nhìn thấy mặt. Vũ trụ vẫn cho mình sống tiếp. Bản thân vẫn chăm sóc mình hàng ngày.

Còn những khi mông lung, cần phải xác định lại, thì mình có hai cái tool, lâu lâu có thể lấy ra xài, cũng tàm tạm.

TOOL HƯỚNG NGOẠI

Là bí kíp của marketing mà mình thấy là áp dụng vô cuộc sống cũng được. Công thức này xuất phát từ bên ngoài trước, rồi mới quay về bên trong.

3 câu hỏi magic question:

1. Mình muốn có giá trị với ai? Với cuộc đời mà tạo hoá đã "giao phó" cho mình (là cuộc đời của chính mình đó), hay là cha mẹ, người đã sinh ra ta (mặc dù lúc đó không biết đứa con mình sẽ ra sao hết), hay là những người kề cận mỗi ngày, hay xa hơn nữa là quê hương đất nước, trái đất, thiên hà...

2. Mình có gì để có thể có ích cho đối tượng đó? Thời gian, công sức, kết quả, sự quan tâm, một nụ cười, hay chỉ là bớt gây rối thôi cũng được.

3. Bao nhiêu và bằng cách nào? Vậy là bây giờ cần có gạch đầu dòng về hành động. Rồi thực hiện theo đó. Nếu không ổn? Thì quay lại sửa các gạch đầu dòng. Rồi lại thử lại.

TOOL HƯỚNG NỘI (SELF-REFLECTION, SELF-COACHING)

Là việc nhìn lại trải nghiệm cá nhân. Gom gom những sự việc khiến ta suy tư, và thử phân loại.

Điều gì làm cho mình thấy đi lạc? Điều gì làm mình cảm thấy được trở về?

Điều gì mình có thể chấp nhận? Điều gì mình không thể?

Điều gì khiến mình cảm nhận sâu sắc? Điều gì không?

Nhịp điệu nào làm mình lên năng lượng? Nhịp điệu nào rút cạn năng lượng của mình?

Khi không bị áp lực hay lý lẽ nào, điều gì mình muốn làm nhất?

Những lúc đầu óc thư giãn nhất (lúc đi tắm, lúc thiu thiu ngủ, lúc phê nhạc, lúc tập trung cầu nguyện ông bà tổ tiên...) có keyword nào bất thần rơi xuống mà khiến mình sáng bừng?

*** Cuối cùng thì, nếu không biết bám vào đâu cho xứng đáng, thì mình nghĩ, bám vào mình là... chắc ăn nhất. 

Bởi vì, còn thở là còn gỡ.

ĐI TÌM CHÂN GIÁ TRỊ CỦA BẢN THÂN

 

Có đôi lúc, thấy mình không có giá trị, không biết sống trên đời này liệu có ý nghĩa gì. Nên lắm khi buồn đời, ta đi tìm ý nghĩa của cuộc sống.

Nhưng khoan đã. 

Liệu có phải, ý nghĩa là thứ phải đi tìm mới có hay không?

Hay là ý nghĩa luôn có ở đó rồi, nhưng bằng cách nào đó, ta đã đánh mất nó? 

Hay, chỉ là nó đang mờ nhạt, một cách tạm thời?

3 câu hỏi là 3 level khác nhau của sự chông chênh.

--> Thấy vô giá trị sau những sự kiện xảy ra, những bằng chứng có thật hẳn hoi.

- Sau những cố gắng nhưng không được ghi nhận. Đã nỗ lực rất nhiều, nhưng kết quả không như mong đợi. Hoặc tệ hơn: chẳng ai nhận ra rằng mình đã cố gắng.“Vậy thì mình cố gắng cũng không có tác dụng gì."

- Khi nhìn người ta và thấy mình kém cỏi. Những khi nội lực đang mạnh thì có thể ăn mừng thành công của bạn bè, còn khi đang mệt, đang trống rỗng, thì một thành quả nhỏ xíu của người khác cũng đủ làm mình thấy… thừa thãi.

- Khi bị chối từ. Thi rớt, phỏng vấn rớt, người yêu chia tay, khách hàng quay lưng... "Họ đã không chọn mình, vậy chắc mình không có giá trị gì nữa."

- Khi mất đi một điều quan trọng. Mình chỉ có giá trị với người đó. Bây giờ cuộc sống này hoàn toàn vô nghĩa. "Sự tồn tại của mình cũng không có ý nghĩa với ai hết."

--> Niềm tin vững chắc về sự vô giá trị của bản thân

Không chỉ là một cảm giác mơ hồ và tạm thời. Mà là một sự củng cố qua thời gian và có những bằng chứng chắc chắn hơn.

- LUÔN thấy mình “không đủ”. Không đủ giỏi, không đủ quan trọng, không đủ xứng đáng. Dù có cố gắng hay đạt được điều gì, niềm vui cũng trượt qua rất nhanh, nhường chỗ cho suy nghĩ: “Chắc là may mắn thôi, ai cũng làm được.”

- LUÔN So sánh mình với người khác và LUÔN thua cuộc. Người khác sống có mục đích hơn, thành công hơn, được yêu thương hơn. Còn mình thì như đứng bên lề cuộc sống, nhìn mọi thứ trôi qua mà không biết mình ở đó để làm gì.

- Cảm giác tồn tại nhưng không thật sự “có mặt”. Vẫn đi làm, vẫn nói cười, vẫn hoàn thành trách nhiệm. Nhưng bên trong là một khoảng trống mơ hồ, như thể nếu mình biến mất thì mọi thứ cũng chẳng khác đi bao nhiêu.

- Khó đón nhận sự quan tâm hay lời khen. Khi ai đó thương mình, khen mình, giúp mình, trong lòng không thấy ấm lên mà lại thấy ngại, thấy áy náy, thậm chí thấy… không xứng.

- Lập tức chiếm lấy suy nghĩ khi bạn vừa dừng lại. Lúc đêm xuống. Lúc nằm im, không còn việc gì để làm. Khi tiếng ồn bên ngoài tắt đi, những câu hỏi bên trong bắt đầu vang lên:
“Rồi sao nữa? Mình sống để làm gì?”

- Mệt mỏi với chính sự tồn tại của mình. Không hẳn là muốn biến mất, nhưng là không biết tồn tại để làm gì. Sống trở thành một việc phải chịu đựng hơn là một điều có thể mong chờ.

--> Đời, về cơ bản là buồn... cười

Không chỉ mình mình là vô nghĩa. Mà cuộc đời, vốn là buồn, hoặc buồn... cười. 

“Nếu tất cả rồi cũng qua đi, thì cố gắng để làm gì?”

“Ý nghĩa là thứ mình phải tìm, hay chỉ là thứ mình tự bịa ra?”

“Mình muốn sống một đời có ý nghĩa thật. Hay là chẳng có ý nghĩa nào cả?”

MỘT CÁCH TIẾP CẬN KHÁC

Trong khai vấn, một trong những thứ được trao đổi là Perspective (góc nhìn). 

"Thay vì đi tìm ý nghĩa cuộc sống, phải chăng chỉ cần chúng ta tìm ra điều gì đang khiến chúng ta xa rời ý nghĩa vốn có của cuộc sống?"

"Thay vì đi tìm kiếm tình yêu, phải chăng chỉ cần tháo dỡ những rào cản đang ngăn cản tình yêu đến với mình?"

Thay vì cố chứng minh rằng mình có giá trị, có thể nào chỉ cần làm hoà với những tổn thương trong quá khứ đã khiến ta thấy mình vô dụng?"

Thay vì cố chạy theo định nghĩa giá trị của người khác, hay là mình chỉ cần cảm nhận sự có mặt của mình, vốn nó đã là lý do để ta sinh ra trên cõi đời?"

Hoặc có khi, chỉ là ta thấy mệt, thấy vô hình, không được nhìn thấy, không được nghe, không được hiểu. Thì...

Mệt thì nghỉ mệt. Mỏi quá thì để xuống, hết mỏi lại cầm lên. Nhiều quá thì để xuống rồi lựa cái nào cầm lên đi tiếp. Nhiều khi chỉ muốn than một chút. Thì cứ than.

Sau cùng thì người thương mình nhất cũng chính là bản thân mình

 

Hồi còn đi học, lớp 7 là năm học rất nhiều tiên đề, định lý, phương trình từ các cao nhân Hy Lạp. Có những thứ thầy giáo nói là cái này là tiên đề, là một người đưa ra, mọi người đồng ý, chấp nhận. Người cao nhân đã nói vậy và không có chứng minh là nó đúng, còn mọi người đồng ý là vì thấy nó đúng thật, trừ phi có ai đó chứng minh là nó sai, nhưng không có ai chứng minh được là nó sai cả.

Còn cái câu trên tựa đề kia thì không biết của ai, nhưng nó đã được lưu truyền, vì có người thấy nó đúng thật, nên lại lưu truyền tiếp, cho đến khi có ai đó chứng minh là nó sai, nhưng chưa có ai chứng minh là nó sai.

Có điều là, chúng ta ít tiếp xúc với chân lý này cho đến một ngày tự mình nhận ra. (Và nếu hoàn cảnh không bắt mình nhận ra thì cũng tốt vậy, nên ba mẹ mình không cần dạy khi nó chưa cần.)

Còn khi mình đã nhận ra và chấp nhận không cần chứng minh, thì việc kế tiếp là mình bắt đầu thương mình thôi.

Không có công thức hay lời khuyên nào cả, mà chỉ là những ý tưởng. Bạn làm thử, tạo điều kiện để cảm xúc diễn ra, như là một phản ứng hoá học (nên người ta hay gọi là chemistry). 

Ý tưởng, kiểu như là:

- Ngồi lại và lắng nghe bản thân, nay vui chuyện gì, khó chịu chuyện chi, cảm giác ra sao, muốn như thế nào.

- Mình có đang ép mình chạy đua không, có mệt không, có quá tốc độ và thực lực của mình không?

- Mình có đang bảo vệ mình bằng ranh giới không, nhất là trước những đối tượng ở cự ly gần?

- Khi mình thất bại, vấp ngã, mệt, thì mình đối xử với mình ra sao? Là một người bạn, hay là một người giám thị?

- Mình có chăm sóc thân- tâm-trí của mình không, có keo kiệt với mình không, có thấy mình xứng đáng xài những đồng tiền do chính mình làm ra không?

- Mình có cho mình nghỉ mệt không? Ăn ngon, mặc đẹp, ở khách sạn nhiều sao, đi ngắm cảnh đẹp trên thế giới?

"Thương" là một cảm xúc, khi mình cảm nhận được là mình "được thương" thì nghĩa là mình đã làm được. Cảm xúc, thì bạn biết rồi đó, nó đến mà không báo trước. Kiểu như, mình mua cho mình quà này quà kia, nhưng cảm xúc không đến, rồi đến một ngày, đang nằm buông thư nghe lời hát ru sắp chìm vào giấc ngủ thì cảm xúc lại đến. Vậy mới bất ngờ chứ ha.

BỨC TRANH CUỘC ĐỜI - Hoạt động yêu thích của người ghét kế hoạch

 

Tôi không thích kế hoạch, mặc dù công việc thì đầy kế hoạch. Ừ thì, đó là vì công việc nên phải thế.

Còn với chuyện cá nhân, với cuộc đời của chính mình, thường tôi chỉ có một danh sách bucket list.

Người ta nói mấy đứa hay viết New Year Resolution thường chỉ viết rồi thôi, sau đó thì còn không nhớ đã bỏ nó ở đâu.

Mấy đứa làm vision board thì đỡ hơn, bởi vì vẽ hình đẹp đẹp rồi thì treo nó ở trong nhà, nên đi ra đi vào vẫn còn nhìn thấy.

Nhưng cái câu lạc bộ Bức Tranh Cuộc Đời của chúng tôi thì nghiêm túc hơn thế. Vì có một bạn "trưởng làng" vừa làm người hướng dẫn, vừa follow up, vừa tổ chức làm cùng nhau cho đỡ ngán.

Vì thế mà tôi đã làm Bức Tranh Cuộc Đời được 3 năm liên tiếp.

Năm đầu tiên, tôi làm một cái mood board trên 1 slide powerpoint, xong rồi ngồi diễn giải bằng lời cho coach của mình. 

Năm thứ hai, quyết tâm đi đến từng chân tơ kẽ tóc, tôi ngồi viết ra hết 12 trang giấy, sau đó xếp lên lịch Google Calendar, và viết hết các action plan lên 1 file excel, có 52 cột cho 52 tuần, 12 cột cho 12 tháng, 4 cột cho 4 quý. Kết quả: tôi follow được 1 quý, trước khi hoảng loạn vì excel.

Năm thứ ba, rút kinh nghiệm, tôi vẽ mong muốn và mục tiêu của mình lên 1 chiếc kim tự tháp, kiểu tháp nhu cầu Maslow, cộng với 5 trang giấy diễn giải ý nghĩa của nó. Cũng là năm đầu tiên tôi tham gia câu lạc bộ những người không thể tự follow úp bức tranh của chính mình. Câu lạc bộ của chúng tôi gặp nhau update tiến độ mỗi tháng 1 lần. Tôi thoát khỏi chiếc file excel, và có thêm một cộng đồng thân thiết.

Năm thứ tư, tôi vừa vẽ xong. Và năm nay cũng sẽ có câu lạc bộ hàng tháng.

Và năm nay cũng là năm tôi bắt đầu làm coach cho những bạn tham gia chương trình. Vậy là tôi có câu lạc bộ để follow-up cho chính mình, và một câu lạc bộ khác để trở thành người follow-up cho người khác.

Bức tranh là của riêng mỗi người, nhưng đi vẽ tranh thì phải đi "bầy đàn" mới vui.

Sống trong hoang mang là một năng lực

Không phải là một câu nói để động viên, mà nó thực sự là một kỹ năng trong công việc.

Lúc còn trẻ hơn bây giờ, tôi đã từng bị hấp dẫn bởi một quảng cáo tuyển dụng, trong đó có ghi là cần tìm người có khả năng "làm việc dưới áp lực cao và trong sự mơ hồ". Tôi đã ứng tuyển và được vào làm. Và tôi thực sự yêu thích cách mà công ty đó nhìn nhận tình trạng mơ hồ của mình và mong muốn mọi người sáng tạo, thử và sai, và chia sẻ cách làm cùng nhau. Cho đến giờ tôi vẫn thấy tự hào về điều này. Và tự hào về những sáng kiến được công nhận của bản thân và đội nhóm đã đạt được trong thời gian làm việc ở đây.

Trong một diễn biến khác, vào một lúc khác....

Công ty thay đổi liên tục nhưng lần nào cũng khẳng định là mình rất rõ ràng, yêu cầu nhân viên làm theo, đừng nghĩ hướng khác nữa, đừng thử cái khác nữa. Trái với sự trấn an của sếp, nhân viên cảm thấy hoang mang và không biết làm gì tiếp theo.

Giả sử như ai đó sống qua được những cơn ba đào như vậy, người đó có thể thốt lên "sống trong hoang mang là một năng lực", nhưng đó không phải là một kỹ năng mà một người chủ động phát triển một cách lành mạnh.

Năng lực sống trong mơ hồ

Sự khác nhau ở hai hoàn cảnh trên, đó là sự ý thức và nhìn nhận về tình trạng của mình.

Sự khác nhau về ý thức dẫn đến sự khác nhau về hệ quy chiếu: những giá trị nào sẽ được công nhận. 

Khi thấy mình được công nhận hay bị phủ nhận, thái độ và tâm thế sẽ kéo theo.

Và thế là sự việc đi quá xa, vì không nhìn nhận đúng, có thể vì không đủ tỉnh táo, có thể vì cố tình.

Học cách bước đi dù không nhìn thấy hết con đường

Khi không nhìn thấy con đường, hãy neo một hướng đi, một đích đến, và rồi bước từng bước nhỏ.

Chuẩn bị cho mình một niềm tin: tin vào khả năng linh hoạt của bản thân, tin rằng mỗi bước đi sẽ mở ra một cánh cửa mới, tin rằng cứ đi rồi sẽ tới.

Chọn một tâm thế: cho phép mình không biết, cho phép mình lắng nghe và quan sát, học hỏi, sáng tạo, trải nghiệm.

Cảm nhận không gian của tự do

"Freedom is not free". Sự tự do nào cũng có cái giá của nó. Một chút hoang mang, một chút mơ hồ, và, ở mặt bên kia của nó là sự tự do. Không phải đi theo con đường đã vạch sẵn (những con đường mà lắm khi cũng sai, cũng dở tệ), không phải làm theo công thức cũ kỹ (nhiều khi đã từng hiệu nghiệm trước đây nhưng đến lúc này lại quá đát), không bị áp đặt theo những giá trị khác hệ quy chiếu...

Có lẽ, đó là sự hấp dẫn bậc nhất của việc sống trong mơ hồ như một kỹ năng và trong một môi trường thích hợp.

Little Langkah, có nghĩa là "một bước nhỏ"

Xả van cảm xúc an toàn và có trách nhiệm (responsible venting)

 

Kìm nén cảm xúc không phải là thông minh cảm xúc.

Như một quả bom, cảm xúc có thể phát nổ tức thời. Hậu quả của nó có thể là những lời nói cay nghiệt làm tổn thương, hay là những hành động nông nổi mà sau đó khiến ta hối tiếc.

Rèn luyện thông minh cảm xúc là biết cách để quả bom không phát nổ lung tung. Nhưng con người vốn không thể chứa nổi quá nhiều trái bom nổ chậm. Những quả bom nổ chậm ấy thường tích tụ và khi gặp một tác nhân nào đó, nó sẽ nổ vào lúc ta bất ngờ nhất.

Vì thế, rèn luyện thông minh cảm xúc cũng cần biết cách để xả van an toàn và có trách nhiệm, để những cảm xúc được xả ra kịp thời và đúng nơi đúng chỗ.

Trong cuộc sống không ai tránh khỏi những cảm xúc phiền muộn, giận dữ, ức chế... Nếu không được xả thường xuyên, những người "lãnh đạn" sẽ là, buồn thay, lại là những người thương bên cạnh. Giận cá chém thớt, cái thớt nào ở gần sẽ bị chém mãi không thôi.

Vậy thì làm thế nào để xả van an toàn?

- Trước hết, ta cần có khả năng, và thói quen, nhận ra cảm xúc hiện tại của mình. Nếu nhận ra quá muộn, thì tất cả đã muộn màng, những lời cay đắng đã tuôn ra, chén bát đã rơi vỡ. Để có khả năng này, ta cần thường xuyên quan sát cơ thể, dành thời gian hít thở, yoga, thiền, thường xuyên hỏi mình đang cảm thấy thế nào, đọc tên cảm xúc mình đang có.

- Ý thức rõ ràng về mục đích, mục tiêu, ý định: điều mình muốn làm đó là tải cảm xúc ra ngoài, và mình muốn tải xong thì có gì sau đó nữa hay không.

- Tìm một người nghe thích hợp. Cho người đó biết tôi cần được nghe và nếu được thì giúp tôi nhìn nhận vấn đề từ góc nhìn của bạn.

- Rút ra bài học kinh nghiệm từ trải nghiệm vừa qua và hướng áp dụng cho lần sau.

Những cách xả van không hiệu quả.

1. Mong đợi rằng người thân chính là người sẽ nghe mình, hiểu mình, cảm thông cho mình. Thực sự nếu bạn có người thân như vậy, hãy cám ơn cuộc đời đã mang họ đến. Còn thông thường, điều đó sẽ không xảy ra quá nhiều.

2. Không nói rõ mục đích và nhu cầu xả van của mình khi nói chuyện, làm cho phía bên kia thấy mình bị làm cái thùng rác, hoặc bị làm bia đỡ đạn bất đắc dĩ. 

3. Không gói ghém cảm xúc trước khi xả, để nguyên tính sát thương của nó và xả lên người khác. Người thường ít ai chịu được điều này mà không bật lại.

Tìm một người như vậy khó quá?

Lý tưởng là mỗi người nên có một người bạn tri kỷ, tâm giao, đôi bạn cùng tiến để giúp nhau vượt qua những cung bậc cảm xúc. Nhưng nếu chưa có được một người như vậy, ta cũng có những cách khác ít lý tưởng hơn, ví dụ như:

+ Xả một mình. Bằng cách viết ra, thay vì là nói với người nào đó. Nói vào micro và ghi âm lại, cũng là một cách tương tự. Đi bộ, ngồi hít thở, nói chuyện với mèo, trò chuyện với hoa lá...

+ Thùng rác tập thể. Đó là những buổi trà dư tửu hậu giữa đám bạn thân, ai muốn xả cứ xả, một hội bạn đủ thân để không ai lấy làm phiền lòng về điều đó, xong ai lại về nhà nấy. (Cách này dễ, mấy ông anh làm hoài.)

Cảm xúc thì ai cũng có, và nó gắn liền với hạnh phúc. Thông minh với cảm xúc của mình thì cơ hội hạnh phúc sẽ lớn hơn là làm nạn nhân hoặc là nô lệ cho nó.