Sinh ra ở vạch đích

 

Vạch đích của người này là vạch xuất phát của người kia.

---

Chuyện kể rằng,

Một chàng doanh nhân trẻ, sau một thời gian dài làm việc bận rộn, đã tới bờ biển bên làng chài nghỉ ngơi.

Một ngày nọ, anh bắt gặp một ông lão đánh cá chèo con thuyền nhỏ cập bờ, bên trong thuyền có vài con cá lớn. Chàng doanh nhân khen cá tươi ngon và hỏi ông lão mất bao lâu để bắt được chỗ cá này.

“Chỉ mất một lúc thôi”—ông đánh cá trả lời.

“Tại sao ông không ở lại trên biển lâu hơn để bắt thêm cá?”—chàng doanh nhân hỏi.

“Tôi đã có đủ để đáp ứng nhu cầu cấp thiết của gia đình tôi rồi”—ông đánh cá đáp.

“Nhưng vậy, ông làm gì với thời gian còn lại trong ngày?”—chàng doanh nhân hỏi tiếp.

Ông lão đánh cá nói: “Tôi ngủ muộn, câu cá một chút, chơi với con, đi dạo với vợ, vào trong làng làm chút rượu và chơi guitar với bạn bè. Tôi có một cuộc sống đủ đầy và bận rộn”.

Anh chàng doanh nhân lớn tiếng: “Tôi có bằng Thạc sĩ Quản trị kinh doanh, tôi có thể giúp ông. Ông nên dành thời gian đánh cá nhiều hơn và lấy tiền bán cá đầu tư đóng một con thuyền lớn. Với tiền lãi kiếm được từ con thuyền này, ông có thể mua thêm vài con thuyền nữa, rồi sau này ông sẽ có thể sở hữu cả một đội tàu thuyền. Thay vì bán cá cho thương lái, ông có thể bán ngay cho đại lý, rồi sau này ông mở một cơ sở cá đóng hộp riêng. Với chu trình khép kín này, ông sẽ nắm quyền kiểm soát từ nguyên liệu, sản xuất, đến phân phối sản phẩm. Ông cũng cần phải rời làng chài nhỏ này để lên thành phố lớn phát triển đế chế kinh doanh của mình”.

Ông lão đánh cá hỏi: “Nhưng, sẽ phải mất bao lâu để làm được những việc đó?”

“Từ 15 tới 20 năm”—chàng doanh nhân đáp.

“Rồi sau đó thì sao?”—ông lão đánh cá hỏi.

Chàng doanh nhân cười trả lời: “Sau đó là phần tuyệt nhất. Khi được thời điểm, ông sẽ đưa doanh nghiệp của mình lên sàn chứng khoán và bán cổ phiếu của mình ra thị trường. Ông sẽ trở nên vô cùng giàu có, ông sẽ kiếm được hàng triệu đô la!”

“Triệu đô—rồi sau đó thì sao?”—ông lão đánh cá lại hỏi.

Chàng doanh nhân đáp: “Rồi sau đó ông sẽ về hưu. Rồi ông sẽ chuyển về ở một làng chài nhỏ, ngủ muộn, câu cá một chút, chơi với con, đi dạo với vợ, vào trong làng làm chút rượu và chơi guitar với bạn bè…”

---

Tôi thì không sinh ra ở làng chài rồi nên đàng nào thì để mua được nhà ven biển tôi cũng cần tiền. Nhất là bây giờ nhà nước quản lý bờ biển nữa nên hẳn là không dễ để có nhà ven biển.

Nhưng thật ra thì tôi sinh ra ở miền quê, không khí trong lành, nhiều cây, ít tiếng ồn. Tôi có thể ngủ muộn, làm vườn một chút, chơi với con, đi dạo với chồng, vào trong làng làm chút rượu (hay là trà sữa) và chơi guitar với bạn bè.

Nhưng câu hỏi ở đây là, nếu bạn sinh ra ở làng chài (hay làng quê như tôi) thì bạn có tận hưởng cuộc sống kiểu vậy không, hay là cuộc đời cứ phải là đi rồi mới trở về. 

Bạn không định sống 80 năm lặp lại như vậy đó chứ? 

Mình có thể ở vạch đích của cuộc đời người khác, nhưng với cuộc đời của mình thì vẫn ở vạch xuất phát.

Nhưng nếu ta chọn ở lại vì nó làm mình hạnh phúc, thì vẫn được thôi.

Vì cuộc đời là trải nghiệm. Trải nghiệm gì ở đâu lúc nào cũng đều okela cả, miễn vui.

CON VỊT ĐẦU ĐÀN

Nhà ông bà tôi luôn luôn có bầy vịt.

Người ta thường nói "chậm như vịt", hoặc là "tin vịt", hoặc là "hai người đàn bà với một con vịt là thành cái chợ".

Bởi vì cộng đồng vịt nói chung là không kỷ cương pháp quyền như một bầy sói hay một bầy sư tử. 

Con vịt đầu đàn không giống con sói đầu đàn. Thậm chí người ta còn không nhận ra là đàn vịt cũng có con đầu đàn. Không sức mạnh. Không uy quyền. Không tiếng gầm khiến cả bầy im lặng.

Con vịt đầu đàn nó không như vậy. Nó không gầm. Không khẳng định vị trí. Không làm người phân xử. Và cũng không là độc nhất, chúng nó có thể thay phiên nhau.

Con vịt đầu đàn là con có ý tưởng, bây giờ muốn đi đâu. Khi nó muốn đi, nó sẽ nhóng cao cổ lên, kêu cạp cạp để gây chú ý, rồi nó sẽ bước đi, đầu vẫn ngẩng cao hướng về nơi đó, và tiếp tục kêu cạp cạp để kêu gọi cả đàn. Rồi nó sẽ chậm lại để ý coi cái hội này có đi theo không. Nếu cả hội còn đang mải mê săn mồi chưa muốn đi, thì thôi, nó sẽ quay lại, chơi tiếp. Không có gì phải căng thẳng. 

Nếu có vài con đi theo, thì đàn vịt chắc chắn sẽ đi. Chúng không bao giờ cãi nhau hay là chia phe kiểu ai đi thì đi ai ở thì ở.

Đám này cũng không phải "ngu như vịt". Có lần tôi lùa chúng nó từ ngoài vườn về nhà, mà đi hơi gần với mảnh ruộng nhà chú tôi. Có vài con nhóng cổ lên nhìn. Và y rằng, ngày hôm sau là thấy chúng đã lén lén kéo ra đó quần thảo.

Con vịt đầu đàn không phải là duy nhất, mà là có vài con trong đàn thường xuyên có ý tưởng, và có một năng lượng để rủ rê cả đàn. Và quan trọng, nó phải bước đi đầu tiên. Và nó cũng xem cả đàn hưởng ứng ra sao rồi mới bước tiếp.

Không cần phô trương sức mạnh, nhưng phải khoẻ mạnh.

Những con vịt thường xuyên dẫn đoàn là những con khoẻ mạnh phổng phao đẹp mã, cổ nó nhóng cao, mắt nó linh hoạt, và chân cẳng thì oai vệ mà không cần chứng tỏ. Những con yếu hơn thì bận rộn kiếm cho đủ ăn, còn đâu mà nghĩ đến chuyện dẫn đoàn. Thôi cứ đi theo cho chắc, với một sự tin tưởng phó thác hoàn toàn.

Muốn đi đâu phải có ý tưởng.

Tôi thường ngạc nhiên với đám cá trong con rạch, mỗi khi trời mưa dầm, nước ngập lai láng là chúng nó sẽ lên bờ và di chuyển đến một cái ao nào đó. Và chúng nó không bao giờ đi sai, bao giờ cũng hướng đến một cái ao, chứ không đi nhầm vô nồi, trừ phi bị phát hiện trên đường đi.

Tôi cho rằng bọn vịt cũng có bản năng như thế, nhưng chúng nó còn có thêm mắt quan sát, có tai nghe và có não (không ai chê não vịt kiểu như chê não cá vàng). Vì thế mà chúng nó luôn luôn có ý tưởng. Chúng nó không bao giờ ở một nơi trong một ngày mà không đi đâu.

Muốn dẫn đoàn thì phải demo.

Demo ở đây là: bước, bước đi mấy bạn, nào nào nào. Chỉ vậy thôi nhưng thần thái và sự tự tin thì phải có. Và vì nó đi, cả đàn mới muốn đi, hoặc là dám đi.

Tự nhiên và không áp lực

Làm vịt đầu đàn không có lương cao, không có quyền cầm cân nẩy mực, không phải chiến đấu bảo vệ đàn. Nên công việc khá là thú vị, việc nhẹ không lương.

Có ý tưởng là một việc thú vị.

Đi theo ý tưởng là một việc thú vị.

Có bạn bè người thân đi cùng là hạnh phúc.

Không áp đặt, không khiến đồng đội phụ thuộc là tự do.

Làm điều đúng với mình (và đoàn của mình)

Người ta nói muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau. Đoàn này thì không bao giờ đi một mình, vì vậy mà trở thành "chậm như vịt". Đồng ý.

Người ta nói nhao nhao như bầy vịt, cũng đúng luôn, vì chúng nó không có đại ca. Chấp nhận.

Nhưng mưu cầu cuộc sống thì có. Biết đâu còn biết mưu cầu hạnh phúc nữa.

LÀM BIẾNG cũng là làm

"Ngày làm biếng" là một truyền thống của Làng Mai. Nếu bạn đến đó ở một tuần, trong đó sẽ có 1 ngày làm biếng.

"Làm biếng cũng là làm". Thầy Pháp Anh nói như vậy.

Làm biếng ở đây là một động từ, nghĩa là một hành động. Khác với làm biếng là tính từ, nghĩa là chán nản, không động lực, không muốn làm gì.

Hành động trong ngày làm biếng là chủ đích không làm việc, không dùng sức, không dùng não, không tốn năng lượng. Thay vào đó, là ngày sạc năng lượng, chăm sóc bản thân, làm điều yêu thích. 

Ngày trước, tôi thường bối rối trước câu hỏi: "Sở thích của bạn là gì?'. Tôi không biết trả lời sao hết, vì thể thao cũng không, cầm kỳ thi hoạ cũng không, lịch sử địa lý cũng không, ẩm thực cũng không.

Nhưng lúc rảnh, ví dụ như trong ngày làm biếng, thì điều tôi thích nhất là đừng ai quan tâm gì đến tôi. Đó cũng là sở thích sao? Đúng đấy, nhưng tên gọi của nó là gì?

Giờ tôi thích đặt tên cho sở thích của mình là làm biếng, nghĩa là tôi làm gì kệ tôi. Thật sự, nếu trọn vẹn với tinh thần của ngày làm biếng, thì tôi sẽ không biết trong ngày mình sẽ làm cái gì. 

Và đó thật là một điều tuyệt vời.

Quán yêu thích

Mình sẽ không biết quán nào là quán yêu thích nếu không có 1 tiêu chí để khớp lệnh.

Hôm nay khớp lệnh với quán cafe Dinh ở trước cổng Dinh Độc Lập. Nào giờ không để ý vì nghĩ nó là cái quán ọp ẹp dành cho mấy người đi Dinh mệt quá thì vô ngồi nghỉ cho đỡ mỏi. Nay đi ngang thấy để ghế ngoài hiên cũng vui vui, vì không khí tết đang ngập tràn trước mặt. Thế là quyết định vô ngồi thử.

Phát hiện: bên trong cũng nhiều chỗ ngồi, có máy lạnh, view xịn. Trên lầu còn có view xịn hơn. Bên dưới không gian mênh mông vì công viên trước mặt và sân dinh bên phải.

Đặc biệt, menu có món sữa tươi cà phê. Món này mấy quán cà phê xưa đều có, mà giờ mấy quán mới không có bán nữa. Nó vẫn khác với bạc xỉu mà. Bạc xỉu nhiều cà phê hơn, uống cũng căng não mất ngủ lắm.

Thế là tôi nhắn tin cho ông kia nói là quán này sẽ trở thành quán yêu thích của tôi. Nếu không có ý định cụ thể đi quán nào khác, thì mặc định là vô đây uống sữa tươi cà phê. Nó lành mạnh hơn hẳn cái món sữa tươi trân châu đường đen kia, mỗi lần uống vô là no đầy kem là kem.

Một khi đã có nhận thức, thay đổi sẽ bắt đầu

Chúng ta thường nghĩ thay đổi bắt đầu từ hành động. Đổi công việc. Kết thúc một mối quan hệ. Đưa ra một quyết định lớn.

Nhưng, trước khi hành động, thay đổi bắt đầu từ nhận thức. Và một khi đã có nhận thức, ta không còn có thể tiếp tục như cũ.

Nhận thức là điểm không thể quay lại

Trước khi nhận ra vấn đề, ta có thể sống rất lâu trong sự quen thuộc:
- Ở trong một môi trường không còn phù hợp
- Làm việc theo cách làm mình kiệt sức
- Chấp nhận những điều đi ngược lại giá trị cá nhân

Nhưng khi đã nhìn thấy sự lệch pha đó, dù chưa hành động ngay, ta sẽ không còn bình thản như trước. Nhận thức giống như bật đèn trong một căn phòng tối. Ánh sáng không ồn ào. Nhưng nó thay đổi mọi thứ.

Nhận thức không phải là hiểu bằng lý trí

Chúng ta “biết” rất nhiều:
- Biết cần cân bằng công việc – cuộc sống
- Biết cần đặt ranh giới
- Biết cần xây dựng văn hóa lành mạnh

Nhưng biết không đồng nghĩa với nhận thức. Nhận thức xảy ra khi một điều không chỉ đúng về mặt lý thuyết, mà chạm đến toàn bộ con người ta. Khi ta không còn có thể tự hợp lý hóa những điều làm mình hoặc đội ngũ tổn thương.

Đó là khoảnh khắc ta nói: “Điều này không còn đúng với mình nữa.”

Nhận thức không đến từ kiến thức

Kiến thức có thể giúp ta nói hay hơn trong một cuộc họp. Nhưng nó không tự động làm ta lãnh đạo tốt hơn. Một người có thể đọc rất nhiều sách về quản trị, nhưng vẫn lặp lại mô hình kiểm soát hoặc phòng thủ.

Nhận thức không đến từ việc tích lũy thông tin. Nó đến từ trải nghiệm đủ sâu và sự thành thật đủ lớn.
- Khi ta nhận ra mình đang dẫn dắt bằng nỗi sợ
- Khi ta thấy mình phản ứng thay vì lắng nghe
- Khi ta hiểu rằng kết quả không thể bù đắp cho sự tổn thương dài hạn

Đó là lúc nhận thức xuất hiện.

Khi đã có nhận thức, ta phải lựa chọn

Trước khi nhận ra, ta có thể đổ lỗi cho hoàn cảnh. Sau khi nhận ra, ta có trách nhiệm lựa chọn. Ta có thể vẫn ở lại. Vẫn tiếp tục. Nhưng đó sẽ là một quyết định có ý thức. Và trưởng thành – trong công việc lẫn cuộc sống – bắt đầu từ chính điểm này.

Kể cả khi ta không hành động ngay — sự thay đổi vẫn diễn ra

Thay đổi bên ngoài thậm chí có thể diễn ra chậm hơn chuyển động bên trong. Có thể ta vẫn ở lại. Vẫn làm công việc đó. Vẫn ở trong mối quan hệ đó. Nhưng khi đã nhận ra mình đang phản bội cảm xúc của mình, sự khó chịu chính là dấu hiệu của chuyển hóa.

Đó là bản năng sinh tồn và tự sửa chữa của con người. Đứt tay sẽ tự lành. Gặp điều nguy hiểm sẽ tránh. Hay nhẹ nhàng hơn, chỉ cần camera lia tới là tự động chỉnh dáng.

Làm thế nào để nuôi dưỡng nhận thức?

Nếu bạn tin tưởng vào cơ chế tự bảo vệ và tự sửa chữa, có lẽ không cần suy nghĩ quá nhiều về việc "nên làm gì", mà chỉ cần tạo điều kiện để nhận thức đến. Rồi sau đó mọi việc sẽ được giải quyết theo cách của nó. 

Nhận thức không tự nhiên xuất hiện trong môi trường quá bận rộn và quá ồn ào. Dưới đây là một vài điều bạn có thể làm để tạo điều kiện cho nhận thức đến:

• Tạo khoảng dừng
Không phải mọi vấn đề đều cần phản ứng ngay. Khoảng lặng giúp ta phân biệt giữa phản xạ và nhận thức.

• Thành thật với cảm xúc của mình
Mệt là mệt. Sợ là sợ. Áp lực là áp lực. Khi không gọi đúng tên cảm xúc, ta sẽ không hiểu được hành vi của mình.

• Ở lại với sự khó chịu
Nhận thức thường đi kèm cảm giác không dễ chịu. Nó làm sụp đổ hình ảnh ta từng tin về mình. Nhưng chính sự khó chịu đó mở ra cơ hội thay đổi thật sự.

• Học từ trải nghiệm, không chỉ từ lý thuyết
Sai lầm lặp lại nhiều lần thường là lời nhắc mạnh mẽ nhất. Nếu đủ dũng cảm nhìn thẳng vào nó, ta sẽ không lặp lại theo cùng một cách nữa.

Thay đổi BỀN VỮNG thường không bắt đầu từ quyết tâm mạnh mẽ. Nó bắt đầu từ một khoảnh khắc rất yên: Khi ta đủ thành thật để nhìn thấy sự thật.

Một khi đã có nhận thức, ta có thể thay đổi chậm. Nhưng ta sẽ không còn sống một cách vô thức.

Và trong lãnh đạo cũng như trong cuộc sống, đó là bước chuyển quan trọng nhất.

/Nhạy cảm/ - /Sensitive/

Tiếng Việt: nhạy cảm

Tiếng Anh: sensitive

Hồi còn tuổi teen, đọc nhiều thơ văn tiểu thuyết. Thấy những cô gái chàng trai nhạy cảm thật là "thơ". Và mặc dù cuộc đời họ mong manh tan đi như một cơn gió, mình vẫn thấy nó đẹp.

Rồi "trời ban" cho một vài thứ nhạy cảm, về mặt sinh học, ví dụ như là dị ứng thời tiết, và một vài thứ nho nhỏ khác, thì mới cảm được sự phiền phức của sự "nhạy cảm". Nhạy cảm tâm hồn cũng đẹp cũng thơ, thoảng một cánh hoa rơi cũng làm trào dâng bao cảm xúc. Nhưng  biên độ cảm xúc cao quá, và thường hơi không chính xác. Một câu nói vu vơ cũng làm ta lâng lâng hy vọng, một cái nhíu mày cũng làm ta rớt xuống đáy vực sâu, một cảnh đời nghèo khổ cũng khiến ta quặn thắt. Buồn, giận, mệt, down mood... khá nhiều.

Rồi dần dần mới hiểu ra, "nhạy cảm" làm một từ mang hướng tiêu cực. Từ có nghĩa tích cực là từ "tinh tế".

Nhạy cảm đi cùng sự yếu đuối, nắng hông ưa mưa hông chịu ghét gió kỵ mù sương. Vì vậy mà sức sống nó mong manh dễ vỡ. Tỉnh táo chút đi. Cô Lâm Đại Ngọc trong Hồng Lâu Mộng đã bị bà ngoại từ chối chọn cô cho cháu nội yêu của bà. [Vì lý do sức khoẻ]. Và đúng là cô cũng không qua khỏi. Cô Trà Hoa Nữ cũng thế.

Tinh tế cần sự mạnh mẽ. Không những có thể tự lo cho chính mình, còn có thể quan tâm đến người khác. Người tinh tế nhìn thấy những lỗi lầm, những hạn chế nhưng không nao núng. Người tinh tế cũng nhìn thấy cái đẹp, cũng cảm nhận sâu sắc, nhưng có thể bước vào và bước ra mà không chìm trong nước mắt hay bay bổng lên mây. Có một ranh giới mà ở đó, cảm xúc đè bẹp ta, hay là ta đủ sức để mang nó.

Nhạy cảm rất có tiềm năng để trở nên tinh tế. Để tinh tế, thì cần đi qua sự nhạy cảm, và rèn luyện để gia cố nội lực. Cô giáo chúng tôi bảo thế. 

Nhạy cảm để cảm nhận. Tinh tế để nhận biết và thấu hiểu. Nội lực để buông (khi cần buông) và vượt lên trên.

Sợ rằng mình sẽ SỢ

 

- Chị sao rồi? Vẫn làm ở chỗ đó chứ hả?

- Hôm nay thì đúng. Ngày mai thì không.

- Hihi. Hỏi đúng lúc ghê.

- Đúng vậy.

- Vậy sắp tới chắc chị đi chơi tiếp hả?

Đó là nó nói vậy, chứ còn trong lòng mình ra sao thì nó có biết đâu.

Nói về sự kiện sẽ xảy ra, thì sẽ là: nghỉ làm, đi đâu đó, nghĩ coi mình muốn làm gì tiếp, nói chuyện thử với người này người kia, coi ý tưởng mình có ổn không, đi xin việc tiếp, đi học, đi làm gì đó kiếm chút tiền, thử cái gì đó...

Không có gì mới. Điều tốt nhất nên làm lúc này là chuyển mode cho phù hợp để sống trọn vẹn một giai đoạn mới. Vừa làm những điều mình muốn, vừa chăm sóc nỗi sợ của mình để làm cái gì ra cái đó, kể cả ngủ cũng phải ngủ cho ra ngủ, làm biếng cũng phải cho ra làm biếng.

Nhưng, kể cả mình không sợ gì, thì mình vẫn e rằng rồi mình sẽ sợ. Sợ nỗi SỢ sẽ đến. Thế là vừa mới hết sợ thì lại sợ tiếp.

Sợ nỗi SỢ. Cặp đôi "sợ" này khá bền vững và bất bại. Các cao nhân cũng đã thừa nhận là không thể làm cho nỗi SỢ biến đi, vì nó là bản năng sinh tồn của loài người (mà loài nào cũng thế, phải không).

Nên rốt cuộc là trong cái cặp đôi "sợ nỗi SỢ" này, ta chỉ có thể làm gì đó với chữ "sợ" đầu tiên. Đó là nỗi sợ được thêu dệt bằng lý trí và sự tưởng tượng rằng sẽ....

Vậy là sẽ có hai cái sợ. Cần có hai chiến lược. Cái SỢ kiểu bản năng, thì chấp nhận, nhìn nhận, xoa dịu, làm lành. Cái sợ bằng sự suy diễn thì từ từ bớt đi. 

Rốt cuộc thì chỉ có lý trí là nghe lời ta, còn bản năng thì... thường là không.

GEN AI, AGENTIC AI và nỗi lo mất việc làm

Câu chuyện này ở trong sách giáo khoa cấp 1 hồi tôi còn đi học. Bây giờ không biết sách giáo khoa mới có còn nữa không.

Hồi đó chưa có mấy con khủng long AI, nên bối cảnh là chiếc máy dệt.

---

XIN MỜI ÔNG RA CHO!

Sau nhiều năm nghiên cứu, Giắc-ca chế tạo ra được máy dệt. Ông tưởng rằng thứ máy đó sẽ giảm được nhiều công sức cho những người thợ dệt nước ông. Nhưng không ngờ chính những thợ dệt lại hoảng sợ trước năng suất của máy. Họ sợ mất nghề làm ăn. Thế là họ kéo nhau đến đập tan cỗ máy ra…

Một buổi tối, có một người ăn mặc sang trọng tìm đến căn nhà tồi tàn của ông:

- Tôi xin phép được nói chuyện với nhà phát minh Giắc-ca.

- Vâng, tôi đây. Ông cần gì?

Khách rút ra một tờ danh thiếp ghi tên một hãng buôn lớn của nước Anh và nói:

- Tôi muốn đề nghị với ông một việc rất hời. Nếu ông bằng lòng trao cho chúng tôi quyền sử dụng phát minh của ông, chúng tôi sẽ biếu ông năm vạn bảng Anh và mời ông làm phó giám đốc của hãng với số lương tháng năm nghìn bảng nữa…

- Ông nói sao? Tôi sẽ bán cho các ông phát minh của tôi về máy dệt?

- Vâng. Chúng tôi biết phát minh của ông không được khuyến khích ở nước Pháp. Chỉ có người Anh chúng tôi mới nhìn xa, thấy rộng…

Giắc-ca cười gằn:

- Hừ! Ít ra thì trước mặt tôi – một người Pháp – ông cũng không được bài xích đồng bào tôi như vậy. Tôi tuy bị hiểu nhầm nhưng chẳng bao giờ phản lại quyền lợi anh em thợ thuyền nước tôi… Xin mời ông ra cho…

---

Ngày nay không dễ gì mà kéo nhau đi đập tan mấy con AI đó ra. Nhưng đập thì đập, con người sẽ vẫn luôn hướng tới TĂNG NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG.

Nếu ngày xưa bạn từng mơ ước làm điều gì đó mà năng lực hạn chế chưa thể làm, thì bây giờ danh sách đó có thể là bản đồ kho báu của bạn đó. Thử xem với AI thì ta có thể làm được bao nhiêu thứ trong số đó.

Vừa tối hôm qua anh bạn tôi khoe là giờ anh có 1 cái playlist nhạc do anh làm ra, trong sự tức tối của tôi vì cách đây vài năm, để viết được vài bài tôi đã phải lặn lội đi trại sáng tác và vô cùng tự hào vì xung quanh chẳng có mấy người làm được việc đó.

Ok anh hãy đợi đấy. Danh sách "chưa làm được" của tôi thì rất dài và hãy chờ xem tôi sẽ khoe cái gì.

Trước ngày em đến (Me before you)

 

Một tiểu thuyết ngôn tình.

Hơn 600 trang nhưng cũng trôi qua nhanh khi ngồi đọc kiểu như ăn bắp rang bơ, nghĩa là không có cao trào, không có kịch tính, và nghĩ rằng mình đoán được cốt truyện. Nhưng vẫn cứ đọc, giống như ăn bắp rang bơ thì không muốn dừng, tay vẫn cứ bốc cho đến khi hết không còn hạt nào nữa thì thôi, à còn khoắng khoắng mấy cái nữa rồi mới thôi hẳn.

Những ai có "triệu chứng" tương tự khi đọc Hồng Lâu Mộng thì có thể hợp với cuốn này.

Điều thú vị nhất với tôi là những mô tả rất cận cảnh về cảm xúc của con người. Nó đa dạng đến thế, và cũng phức tạp đến thế, nhưng thật ra nó cũng diễn biến theo quy luật chung thường thấy (nếu như ta thấy). Và cảm xúc có thể dẫn đến những hành động và quyết định có thể xoay chuyển cả cuộc đời.

Ngẫm lại với mình quả không sai. Những quyết tâm bừng bừng khí thế của mình trong đời cũng toàn là vì một cảm xúc nào đó gây ám ảnh.

Tôi thích nhân vật nam chính một cách hoàn toàn, và dành một chút tâm thế học hỏi đối với nữ chính. Tôi không biết liệu cách nghĩ của nam chính (và tôi) có hợp với nhiều người hay không, khi tin tưởng người khác hoàn toàn có khả năng và biết phải làm gì với cuộc đời họ. Một khi họ đã nhận thức, đã chấp nhận/đồng ý/quyết tâm rằng họ sẽ làm, thì họ không nhất thiết PHẢI cần đến mình nữa.

Tôi chưa xem phim, nhưng cũng tò mò coi poster và thấy hoàn toàn hài lòng với dung mạo của chàng.

Một tác phẩm nhẹ nhàng với một ít trauma, một ít nước mắt, và nhiều đanh đá một cách đáng yêu để đọc cùng với mứt và nắng vàng ngày Tết.

PHÉP SO SÁNH BÊN HÔNG CHỢ BẾN THÀNH

 Chiều cuối năm. Sài Gòn và nhiều nơi khác mát mẻ một cách lạ thường.

Tôi trốn làm và đi bộ ra bùng binh trước chợ Bến Thành để giả đò làm như khách du lịch.

Tôi chọn một quán cóc bên hông chợ và gọi một trái dừa tươi, gọt đẹp nhẵn bóng, và đó là lý do vì sao mà giá của nó gấp 3 lần trái dừa cũng gọt nhưng không đẹp.

Tồi ngồi ngay góc ngã tư và sát lề đường. Khách du lịch nườm nượp lướt qua trước mặt, phía sau, bên trái, bên phải.

Trước mắt tôi là show thời trang Á, thời trang Âu, thời trang Ấn Độ, thời trang đường phố, thời trang đi bộ, thời trang đi bar, thời trang bụi đời... được trình diễn bởi nam phụ lão ấu, người mẫu cao thấp, mập ốm, tóc dài tóc ngắn, da đen da trắng, tóc thẳng tóc quăn....

Tôi bỗng nhớ lại một ý nghĩ của mình, cách đây vài năm, khi bâng quơ ngồi ngắm thiên hạ qua đường ở một thành phố đông đúc ở Mỹ, nơi người ta gọi là melting pot, một nồi lẩu thập cẩm về sự đa dạng. Lúc đó tôi đã nghĩ, ở đây không có ai khác biệt hay dị thường, vì ai cũng khác nhau, nó chỉ là sự đa dạng. Chả bù với thế giới của chúng tôi, khi mà chỉ cần tăng cân nửa ký cũng trở thành nỗi trăn trở rất đáng để mất ngủ và than thở với tất cả những đứa bạn cả thân lẫn không thân.

Quán cóc chợ Bến Thành lại nhắc tôi lần nữa về phát hiện đó. Nhờ vậy mà việc tăng mấy ký lô của tôi trong năm vừa qua hẳn không làm thay đổi chút gì khi tôi đặt mình ở đây, so sánh mình với đám người qua lại.

Ý nghĩ đó khiến tôi chợt thấy chợ Bến Thành thật là đẹp và thăng hoa. Tôi ngồi lâu hơn gấp 3 lần để uống hết một trái dừa trước khi về nhà. Cũng đáng thôi, trái dừa gọt đẹp và có giá gấp 3 lần.

CÔNG THỨC ĐỊNH VỊ GIÁ TRỊ CHO BẢN THÂN

 

Có những ngày, không biết mình là ai và đây là đâu, hay là kiểu hôm nay trời nhẹ lên cao, tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn.

... Thì cũng không sao đâu.

Có những giai đoạn trong cuộc đời, chúng ta thấy những thứ mình theo đuổi trước đây bây giờ không còn giá trị. Và trong lúc chưa tìm được hệ giá trị mới, thì nó có hơi chông chênh, lao chao một chút.

Định vị giá trị cũng giống như tìm một điểm neo. Điểm neo có thể là một vài thứ bên ngoài, cũng có thể là một cái trục bên trong.

Nếu chúng ta được nuôi nấng và lớn lên bình thường, chúng ta sẽ neo giá trị của mình vào một số benchmark của xã hội. 

Ví dụ:

Giá trị = giá tiền. Tiền là một phát minh vĩ đại của nhân loại, quy đổi hết tất cả mọi thứ mà con người cần ( cả ăn được và không ăn được) thành đơn vị đo lường chung. Nếu ai đó đồng ý mua tác phẩm của bạn, mua thời gian của bạn bằng tiền, hiển nhiên bạn thấy tác phẩm của mình và thời gian của mình có giá trị.

Giá trị = thành tích. Quá rõ ràng, từ bé đến lớn ai cũng bị ám ảnh bởi chuyện mình làm được cái gì hay không. Đi làm thì KPI, result oriented. Về nhà thì vợ đẹp con ngoan ba tầng bốn bánh.

Giá trị = điều có ích cho người khác. Chỗ này thì hơi khó chút. Như thế nào là có ích, và người khác là người nào. Cũng lắm khi có sự hiểu lầm dẫn đến câu hỏi ngược lại về chuyện ai đó có ích cho ai đó hay không.

Giá trị = vẫn còn có mặt, vẫn còn tỉnh táo. Nghĩa là chưa bị vô tù, chưa vô nhà thương điên, chưa làm chuyện gì phá hoại, chưa buông xuôi. Nhà nước vẫn coi là công dân tốt. Gia đình vẫn muốn nhìn thấy mặt. Vũ trụ vẫn cho mình sống tiếp. Bản thân vẫn chăm sóc mình hàng ngày.

Còn những khi mông lung, cần phải xác định lại, thì mình có hai cái tool, lâu lâu có thể lấy ra xài, cũng tàm tạm.

TOOL HƯỚNG NGOẠI

Là bí kíp của marketing mà mình thấy là áp dụng vô cuộc sống cũng được. Công thức này xuất phát từ bên ngoài trước, rồi mới quay về bên trong.

3 câu hỏi magic question:

1. Mình muốn có giá trị với ai? Với cuộc đời mà tạo hoá đã "giao phó" cho mình (là cuộc đời của chính mình đó), hay là cha mẹ, người đã sinh ra ta (mặc dù lúc đó không biết đứa con mình sẽ ra sao hết), hay là những người kề cận mỗi ngày, hay xa hơn nữa là quê hương đất nước, trái đất, thiên hà...

2. Mình có gì để có thể có ích cho đối tượng đó? Thời gian, công sức, kết quả, sự quan tâm, một nụ cười, hay chỉ là bớt gây rối thôi cũng được.

3. Bao nhiêu và bằng cách nào? Vậy là bây giờ cần có gạch đầu dòng về hành động. Rồi thực hiện theo đó. Nếu không ổn? Thì quay lại sửa các gạch đầu dòng. Rồi lại thử lại.

TOOL HƯỚNG NỘI (SELF-REFLECTION, SELF-COACHING)

Là việc nhìn lại trải nghiệm cá nhân. Gom gom những sự việc khiến ta suy tư, và thử phân loại.

Điều gì làm cho mình thấy đi lạc? Điều gì làm mình cảm thấy được trở về?

Điều gì mình có thể chấp nhận? Điều gì mình không thể?

Điều gì khiến mình cảm nhận sâu sắc? Điều gì không?

Nhịp điệu nào làm mình lên năng lượng? Nhịp điệu nào rút cạn năng lượng của mình?

Khi không bị áp lực hay lý lẽ nào, điều gì mình muốn làm nhất?

Những lúc đầu óc thư giãn nhất (lúc đi tắm, lúc thiu thiu ngủ, lúc phê nhạc, lúc tập trung cầu nguyện ông bà tổ tiên...) có keyword nào bất thần rơi xuống mà khiến mình sáng bừng?

*** Cuối cùng thì, nếu không biết bám vào đâu cho xứng đáng, thì mình nghĩ, bám vào mình là... chắc ăn nhất. 

Bởi vì, còn thở là còn gỡ.

ĐI TÌM CHÂN GIÁ TRỊ CỦA BẢN THÂN

 

Có đôi lúc, thấy mình không có giá trị, không biết sống trên đời này liệu có ý nghĩa gì. Nên lắm khi buồn đời, ta đi tìm ý nghĩa của cuộc sống.

Nhưng khoan đã. 

Liệu có phải, ý nghĩa là thứ phải đi tìm mới có hay không?

Hay là ý nghĩa luôn có ở đó rồi, nhưng bằng cách nào đó, ta đã đánh mất nó? 

Hay, chỉ là nó đang mờ nhạt, một cách tạm thời?

3 câu hỏi là 3 level khác nhau của sự chông chênh.

--> Thấy vô giá trị sau những sự kiện xảy ra, những bằng chứng có thật hẳn hoi.

- Sau những cố gắng nhưng không được ghi nhận. Đã nỗ lực rất nhiều, nhưng kết quả không như mong đợi. Hoặc tệ hơn: chẳng ai nhận ra rằng mình đã cố gắng.“Vậy thì mình cố gắng cũng không có tác dụng gì."

- Khi nhìn người ta và thấy mình kém cỏi. Những khi nội lực đang mạnh thì có thể ăn mừng thành công của bạn bè, còn khi đang mệt, đang trống rỗng, thì một thành quả nhỏ xíu của người khác cũng đủ làm mình thấy… thừa thãi.

- Khi bị chối từ. Thi rớt, phỏng vấn rớt, người yêu chia tay, khách hàng quay lưng... "Họ đã không chọn mình, vậy chắc mình không có giá trị gì nữa."

- Khi mất đi một điều quan trọng. Mình chỉ có giá trị với người đó. Bây giờ cuộc sống này hoàn toàn vô nghĩa. "Sự tồn tại của mình cũng không có ý nghĩa với ai hết."

--> Niềm tin vững chắc về sự vô giá trị của bản thân

Không chỉ là một cảm giác mơ hồ và tạm thời. Mà là một sự củng cố qua thời gian và có những bằng chứng chắc chắn hơn.

- LUÔN thấy mình “không đủ”. Không đủ giỏi, không đủ quan trọng, không đủ xứng đáng. Dù có cố gắng hay đạt được điều gì, niềm vui cũng trượt qua rất nhanh, nhường chỗ cho suy nghĩ: “Chắc là may mắn thôi, ai cũng làm được.”

- LUÔN So sánh mình với người khác và LUÔN thua cuộc. Người khác sống có mục đích hơn, thành công hơn, được yêu thương hơn. Còn mình thì như đứng bên lề cuộc sống, nhìn mọi thứ trôi qua mà không biết mình ở đó để làm gì.

- Cảm giác tồn tại nhưng không thật sự “có mặt”. Vẫn đi làm, vẫn nói cười, vẫn hoàn thành trách nhiệm. Nhưng bên trong là một khoảng trống mơ hồ, như thể nếu mình biến mất thì mọi thứ cũng chẳng khác đi bao nhiêu.

- Khó đón nhận sự quan tâm hay lời khen. Khi ai đó thương mình, khen mình, giúp mình, trong lòng không thấy ấm lên mà lại thấy ngại, thấy áy náy, thậm chí thấy… không xứng.

- Lập tức chiếm lấy suy nghĩ khi bạn vừa dừng lại. Lúc đêm xuống. Lúc nằm im, không còn việc gì để làm. Khi tiếng ồn bên ngoài tắt đi, những câu hỏi bên trong bắt đầu vang lên:
“Rồi sao nữa? Mình sống để làm gì?”

- Mệt mỏi với chính sự tồn tại của mình. Không hẳn là muốn biến mất, nhưng là không biết tồn tại để làm gì. Sống trở thành một việc phải chịu đựng hơn là một điều có thể mong chờ.

--> Đời, về cơ bản là buồn... cười

Không chỉ mình mình là vô nghĩa. Mà cuộc đời, vốn là buồn, hoặc buồn... cười. 

“Nếu tất cả rồi cũng qua đi, thì cố gắng để làm gì?”

“Ý nghĩa là thứ mình phải tìm, hay chỉ là thứ mình tự bịa ra?”

“Mình muốn sống một đời có ý nghĩa thật. Hay là chẳng có ý nghĩa nào cả?”

MỘT CÁCH TIẾP CẬN KHÁC

Trong khai vấn, một trong những thứ được trao đổi là Perspective (góc nhìn). 

"Thay vì đi tìm ý nghĩa cuộc sống, phải chăng chỉ cần chúng ta tìm ra điều gì đang khiến chúng ta xa rời ý nghĩa vốn có của cuộc sống?"

"Thay vì đi tìm kiếm tình yêu, phải chăng chỉ cần tháo dỡ những rào cản đang ngăn cản tình yêu đến với mình?"

Thay vì cố chứng minh rằng mình có giá trị, có thể nào chỉ cần làm hoà với những tổn thương trong quá khứ đã khiến ta thấy mình vô dụng?"

Thay vì cố chạy theo định nghĩa giá trị của người khác, hay là mình chỉ cần cảm nhận sự có mặt của mình, vốn nó đã là lý do để ta sinh ra trên cõi đời?"

Hoặc có khi, chỉ là ta thấy mệt, thấy vô hình, không được nhìn thấy, không được nghe, không được hiểu. Thì...

Mệt thì nghỉ mệt. Mỏi quá thì để xuống, hết mỏi lại cầm lên. Nhiều quá thì để xuống rồi lựa cái nào cầm lên đi tiếp. Nhiều khi chỉ muốn than một chút. Thì cứ than.

Có những ngày, chỉ tồn tại thôi cũng đã là một việc khó

 

Có những ngày, không buồn, cũng không vui.

Chỉ là thấy mình rất nhỏ

trong một thế giới lúc nào cũng vội

và ai ai cũng có việc để làm.

Buổi sáng đến, buổi tối trôi qua, 

mọi thứ diễn ra theo đúng cách,

chỉ có mình là không biết

mình đang ở đây để làm gì.

Cảm giác ấy không dữ dội,

không làm đau ngay,

nhưng khiến ta đi mãi mà không thấy đường.

Thì thôi, hay là đừng đi nữa.

Hay là ngồi xuống đây.

“Nếu mình không giỏi, 

không nổi bật, 

không giúp được ai, 

thì mình có cần thiết không?”

Ta không hỏi vì muốn được trả lời.

Chỉ là mệt quá,

và không biết đặt nỗi mệt ấy ở đâu.

Có lẽ chúng ta đã quen rồi.

Phải có lý do thì mới được ở lại.

Phải làm được gì đó có giá trị với đời

thì mới thấy sự có mặt trên đời là xứng đáng.

Không một lời khen

không một lời ghi nhận

không ai nhìn thấy.

"Mà đúng rồi, mình có làm được gì hay ho."

Thôi.

Hôm nay thế đủ rồi.

Ta không sai khi thấy mệt.

Ta không sai khi chưa biết mình sống để làm gì.

Có thể hôm nay,

mình chưa tìm được ý nghĩa.

Nhưng còn thở là còn gỡ.

Chỉ cần vậy thôi,

cũng đủ để gọi là một ngày.

PIE - Công thức thành công trong công sở và các biến thể

 

PIE: Performance - Image - Exposure

Đây là công thức của Harvey Coleman, tác giả cuốn Empowering Yourself, đưa ra và được nhiều người biết đến.

Theo ông, để thành công trong công sở:

- Chỉ có 10% là đến từ Performance, hoàn thành tốt công việc. 

- 30% đến từ Image, hình ảnh của bạn, nghĩa là cách ăn mặc, đi đứng, tóc tai, cách nói chuyện, giao tiếp, phong thái...

- Và 60% đến từ Exposure, nghĩa là chính bạn, những nỗ lực và kết quả mà bạn làm có được nhìn thấy bởi những người cần nhìn thấy hay không. Và làm thế nào để được nhìn thấy, đó là trách nhiệm mà bạn phải làm cho chính mình.

Đến đây thì nhiều người trong chúng ta thấy chán nản, đắng lòng, hay gì đó tương tự.

Nhưng bạn có cho rằng công thức này sai không? 

Còn nữa, công thức này có đúng trong cuộc sống nói chung không?

Nếu chúng ta dở tệ trong 90% của cả Image và Exposure cộng lại thì sao?

Có lẽ, tin tốt đầu tiên đó là, ta không cô đơn, ta tệ, nhưng nhiều người khác cũng thế ;)

Vậy thì hãy bình tĩnh, nhìn nhận tình hình, rồi bắt đầu nhích lên từng chút mà thôi.

Và các biến thể của nó....

Là các biến thể không chính thức, một vài nơi khi áp dụng trong công ty mình đã thay đổi nó một tí.

POE: Performance - Ownership - Exposure

Ownership nhấn mạnh đến trách nhiệm cho những phát sinh liên quan đến phần việc của mình. Mọi người sẽ tìm đến bạn để giải quyết công việc chứ không cần lên tới sếp bạn. Khi gặp khó khăn, bạn tìm giải pháp, và đi tìm sếp hoặc ai đó giúp bạn giải quyết, chứ không phải là bưng lên nguyên xi cho sếp. Sếp và công ty thấy yên tâm khi giao việc. Khách hàng thấy yên tâm khi bạn phụ trách dự án của họ.

POE: Performance - Ownership - Empathy

Empathy nhấn mạnh việc hiểu áp lực của người khác, hiểu người khác cảm thấy như thế nào, hiểu những giới hạn của người khác. Mà trước khi hiểu người khác, thì phải hiểu chính mình, để không vì người khác mà hy sinh bản thân.

Công thức này không tập trung để thăng tiến, mà giúp chúng ta bền vững hơn:

Không bị kiệt sức quá sớm

Không phải diễn vai “người ổn” quá lâu

Không đánh mất sự tự trọng của mình

Không phải để trở thành người hoàn hảo trong công sở. Chỉ là để làm việc mà vẫn còn là mình.

Tâm sự nghề coach

Mình đến với khai vấn như thế nào?

Mình đến với khai vấn lần đầu tiên là trong vai trò của một coachee. Và mình đã thấy được là nó đã giúp ích được cho mình nhiều như thế nào. 

Người tạo cảm hứng cho mình đi học để trở thành coach là người sếp của mình. Tại vì mình thấy sếp mình là một người hiếm có khó tìm, khi sếp sử dụng kỹ năng coaching trong khi làm việc với tụi mình và giúp tụi mình phát triển bản thân. Khi đó thì mình thấy wow hay quá, mình cũng có thể trở thành một người sếp như vậy, và đó là lý do mà mình bắt đầu đi học, để trước tiên là mình sẽ trở thành một người sếp có kỹ năng phát triển nhân viên của mình.

Rồi sau đó khi làm coach rồi, thì mình bắt đầu nhìn thấy những lợi ích khác nữa của việc làm coach.

Làm coach có gì vui?

Đầu tiên, khi mình làm việc với coachee tức là mình đang đồng hành cùng họ trong quá trình họ khám phá bản thân và phát triển. Khi đi cùng với họ, mình cũng sẽ được nhìn thấy những góc nhìn, nhân sinh quan, và những ước mơ của họ. Và thế là mình được nhìn thấy những hành trình rất thú vị, và quay lại thì mình sẽ đối chiếu lại với hành trình của mình. 

Cho nên đối với mình, coachee và coach giống như là đôi bạn cùng tiến vậy. Từ những câu chuyện của coachee, từ những hành trình của coachee mà mình cũng có được cảm hứng cho mình.

Tụi mình cũng hay nói đây là hành trình đi tìm kho báu. Nói theo kiểu teen, là đi mở túi quà, hay là xé túi mù. Vì mình tin rằng mỗi một người khi sinh ra thì đều đã được ban cho những tài năng nhất định rồi. Chỉ có điều là chúng ta được lớn lên trong gia đình, trong xã hội, thì ít nhiều sẽ chịu ảnh hưởng của môi trường đó, còn tài năng thực sự thì nhiều khi không nhìn thấy được, mà nó vẫn ở trong túi quà đó.

Cho nên khi sống cuộc đời của chúng ta,  là chúng ta đi tìm những giá trị mà mình đã sẵn có, đã được ban cho, và chúng ta phát huy nó ra. Và đây là một hành trình thú vị, sẽ có bất ngờ, bởi vì sẽ không có túi quà nào giống túi quà nào. Tuy nhiên khi chúng ta đi cùng nhau, tôi sẽ mở quà của tôi, bạn mở quà của bạn, thì hành trình sẽ vui hơn rất nhiều.

Một niềm cảm hứng gần đây?

Gần đây, một trong những quyển sách mà mình đọc và cảm thấy rất thích là quyển "Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất". Trong câu chuyện này, nhân vật là một ông lão đã 100 tuổi, nhưng ông không muốn tổ chức sinh nhật 100 tuổi của mình trong nhà dưỡng lão, và ông đã trốn đi. Ông bắt đầu một hành trình mới. 

Câu chuyện này cũng kể lại hành trình một trăm năm trước đó của ông, và hành trình mới từ 100 tuổi trở đi. Đó là một cuộc sống đầy sắc màu, đầy những điều thú vị. Ở trong thế giới đó cũng có rất nhiều nhân vật, họ đều có những cuộc đời thú vị, và không giống nhau. Và tuổi tác, cũng không thể dừng sự thú vị đó đi được.

Một điều thú vị nữa là tác giả của quyển sách này cũng là một người bắt đầu viết truyện khi ông không còn trẻ. Ông cũng có một sự nghiệp đi làm và kinh doanh. Về sau thì ông bắt đầu viết truyện, và tác phẩm này đã nổi tiếng khắp thế giới.

Câu chuyện về bản thân tác giả cũng là môt câu chuyện truyền cảm hứng cho mình rất nhiều.

Như thế nào là hạnh phúc?

Nói về hạnh phúc, đối với mình đó là sự cảm nhận. Có những giai đoạn thì mình có những cảm nhận khác nhau. Ví dụ như là trước đây mình cảm thấy hạnh phúc, thấy vui khi trò chuyện với bạn bè, khi ở gần gia đình người thân. 

Có những lúc khác thì mình cảm thấy hạnh phúc là khi được thong dong, được tự do. Chẳng hạn như là mình có thể đến một thành phố xa lạ và ngồi đó ngắm phố phường. Khi mà ở đó không có ai quen, thì mình sẽ cảm thấy được tự do. Trong khi đó thì mình vẫn được ngắm cảnh nhộn nhịp của phố phường.

Sự thong dong, sự tự do, cảm giác như là mình chính là mình. 

Khi nào thì mình "được là mình"?

Nói về cảm giác "được là mình", với mình đó là một trạng thái lý tưởng. Còn hiện tại thì mình đang trong quá trình đi đến đó. 

Đối với mình đó là một hành trình. Để mình được là mình thì trước tiên mình phải hiểu mình. Sau đó là mình có thể ra được những quyết định theo mong muốn của mình. Mà việc hiểu mình là một hành trình lâu dài, cũng giống như là chuyện đi mở túi quà, mà túi quà này giống như là túi quà của Doreamon vậy đó, mình vẫn không biết là có gì trong đó, và đã hết hay chưa. Với mình, đó là một hành trình thú vị và vô tận.

Hiện tại, những khoảnh khắc gọi là "được là mình", là những khoảnh khắc mà mình dành riêng cho mình, tạm thời ngắt kết nối với cuộc sống xung quanh, để có thể trò chuyện với chính mình, để nghe được những điều mình thích, nghe những câu chuyện của mình, dù cho là chuyện vui hay chuyện buồn. Mình sẽ làm những điều mình thích, chơi những trò chơi mình thích, ăn những món mình thích, nghe một bản nhạc mình thích.

Dần dần mình cũng sẽ cố gắng mở rộng những khoảnh khắc như thế này ra nhiều hơn, thì như vậy mình sẽ có được nhiều những khoảnh khắc "được là mình" hơn.

Sau cùng thì người thương mình nhất cũng chính là bản thân mình

 

Hồi còn đi học, lớp 7 là năm học rất nhiều tiên đề, định lý, phương trình từ các cao nhân Hy Lạp. Có những thứ thầy giáo nói là cái này là tiên đề, là một người đưa ra, mọi người đồng ý, chấp nhận. Người cao nhân đã nói vậy và không có chứng minh là nó đúng, còn mọi người đồng ý là vì thấy nó đúng thật, trừ phi có ai đó chứng minh là nó sai, nhưng không có ai chứng minh được là nó sai cả.

Còn cái câu trên tựa đề kia thì không biết của ai, nhưng nó đã được lưu truyền, vì có người thấy nó đúng thật, nên lại lưu truyền tiếp, cho đến khi có ai đó chứng minh là nó sai, nhưng chưa có ai chứng minh là nó sai.

Có điều là, chúng ta ít tiếp xúc với chân lý này cho đến một ngày tự mình nhận ra. (Và nếu hoàn cảnh không bắt mình nhận ra thì cũng tốt vậy, nên ba mẹ mình không cần dạy khi nó chưa cần.)

Còn khi mình đã nhận ra và chấp nhận không cần chứng minh, thì việc kế tiếp là mình bắt đầu thương mình thôi.

Không có công thức hay lời khuyên nào cả, mà chỉ là những ý tưởng. Bạn làm thử, tạo điều kiện để cảm xúc diễn ra, như là một phản ứng hoá học (nên người ta hay gọi là chemistry). 

Ý tưởng, kiểu như là:

- Ngồi lại và lắng nghe bản thân, nay vui chuyện gì, khó chịu chuyện chi, cảm giác ra sao, muốn như thế nào.

- Mình có đang ép mình chạy đua không, có mệt không, có quá tốc độ và thực lực của mình không?

- Mình có đang bảo vệ mình bằng ranh giới không, nhất là trước những đối tượng ở cự ly gần?

- Khi mình thất bại, vấp ngã, mệt, thì mình đối xử với mình ra sao? Là một người bạn, hay là một người giám thị?

- Mình có chăm sóc thân- tâm-trí của mình không, có keo kiệt với mình không, có thấy mình xứng đáng xài những đồng tiền do chính mình làm ra không?

- Mình có cho mình nghỉ mệt không? Ăn ngon, mặc đẹp, ở khách sạn nhiều sao, đi ngắm cảnh đẹp trên thế giới?

"Thương" là một cảm xúc, khi mình cảm nhận được là mình "được thương" thì nghĩa là mình đã làm được. Cảm xúc, thì bạn biết rồi đó, nó đến mà không báo trước. Kiểu như, mình mua cho mình quà này quà kia, nhưng cảm xúc không đến, rồi đến một ngày, đang nằm buông thư nghe lời hát ru sắp chìm vào giấc ngủ thì cảm xúc lại đến. Vậy mới bất ngờ chứ ha.

Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất

 

Ông trăm tuổi không muốn mừng sinh nhật 100 tuổi của mình bằng cách "ăn sinh nhật" với những người chán ngắt và dữ dằn. 

Khi mọi người trong viện dưỡng lão đã chuẩn bị xong tiệc sinh nhật cho ông thì cũng là lúc deadline hành động đã tới: cần phải thoát khỏi nơi đây và bắt đầu 1 chuyến phiêu lưu mới.

Cuộc đời ông đầy những chuyến phiêu lưu, từ 1 đến 100 tuổi, và từ 100 tuổi trở đi. Đó là phần thưởng cho một người ít suy đi tính lại, chỉ cần nghe theo bản năng và suy tính ngắn hạn để giải quyết tình huống.

Thú vị nhất là chuyện kể về các nhân vật nguyên thủ quốc gia và các nhà khoa học lỗi lạc. Trong truyện, họ cũng như ông lão Allan Karlsson. Vừa lỗi lạc, vừa ngố, vừa buồn cười.

Vừa khâm phục nhân vật chính, vừa khâm phục tác giả. Jonas Jonasson, một người làm báo và làm truyền thông, đến gần 50 tuổi lại trở thành tác giả, chỉ với riêng cuốn truyện đầu tiên đã bán 8 triệu bản trên toàn thế giới.

Khâm phục sự uyên bác về lịch sử và văn hoá. Những điều ông kể về những nhân vật nổi tiếng khiến tôi không dừng được sự đắc ý, phải vỗ đùi và kêu lên, đúng rồi, haha, rồi đem kể với những đứa có liên quan, ví dụ như những đứa đã xem phim Oppenheimer và đi du lịch ở Bali, Nga.. chẳng hạn.

Và điều tôi khâm phục nhất là giọng văn trào phúng mà như thật, xứng đáng là đỉnh của đỉnh.

---

Giới thiệu trên website của NXB Trẻ:

Vào ngày sinh nhật lần thứ 100 của mình, cụ ông Allan Karlsson đột nhiên trèo qua của sổ ngôi nhà dưỡng lão – Nhà Già – và biến mất. Ở cái tuổi 100 hiếm ai đạt tới thì cụ có thể đi đâu được? Một cuộc truy tìm trên khắp nước Thụy Điển diễn ra từ phía những người có trách nhiệm chăm nom cụ cũng như chính quyền sở tại. Song song với cuộc truy tìm nhân đạo ấy, một cuộc truy tìm đuổi bắt khác gay cấn hơn, xảy đến từ một tên tội phạm, kẻ đã ngớ ngẩn hoặc đúng hơn, bất cẩn trao vali 50 triệu crown vào tay cụ già này.

Nhưng một người đã sống qua một thế kỷ thì không dễ gì tóm cụ ta được. Cuốn tiểu thuyết hồi tưởng lại cuộc đời phiêu lưu của Allan Karlsson, người đã đi khắp thế giới từ những năm trước Đại chiến thế giới thứ nhất đến cuộc Thế chiến thứ hai, từ nước Nga Xô Viết tới nước Mỹ siêu cường và nước Trung Quốc con rồng đang lên ở Viễn Đông. Cuốn tiểu thuyết với giọng điệu hóm hỉnh trào lộng, dẫn dắt người đọc chu du cùng Allan qua những tình huống giả tưởng làm bật lên cái nhìn tưng tửng về thế giới này. Những xung đột văn hóa, ý thức hệ và những nét khác thường của các vùng đất xa xôi, càng chứng tỏ sự đa dạng của nhân loại trong thế giới có vẻ phẳng này.

BỨC TRANH CUỘC ĐỜI - Hoạt động yêu thích của người ghét kế hoạch

 

Tôi không thích kế hoạch, mặc dù công việc thì đầy kế hoạch. Ừ thì, đó là vì công việc nên phải thế.

Còn với chuyện cá nhân, với cuộc đời của chính mình, thường tôi chỉ có một danh sách bucket list.

Người ta nói mấy đứa hay viết New Year Resolution thường chỉ viết rồi thôi, sau đó thì còn không nhớ đã bỏ nó ở đâu.

Mấy đứa làm vision board thì đỡ hơn, bởi vì vẽ hình đẹp đẹp rồi thì treo nó ở trong nhà, nên đi ra đi vào vẫn còn nhìn thấy.

Nhưng cái câu lạc bộ Bức Tranh Cuộc Đời của chúng tôi thì nghiêm túc hơn thế. Vì có một bạn "trưởng làng" vừa làm người hướng dẫn, vừa follow up, vừa tổ chức làm cùng nhau cho đỡ ngán.

Vì thế mà tôi đã làm Bức Tranh Cuộc Đời được 3 năm liên tiếp.

Năm đầu tiên, tôi làm một cái mood board trên 1 slide powerpoint, xong rồi ngồi diễn giải bằng lời cho coach của mình. 

Năm thứ hai, quyết tâm đi đến từng chân tơ kẽ tóc, tôi ngồi viết ra hết 12 trang giấy, sau đó xếp lên lịch Google Calendar, và viết hết các action plan lên 1 file excel, có 52 cột cho 52 tuần, 12 cột cho 12 tháng, 4 cột cho 4 quý. Kết quả: tôi follow được 1 quý, trước khi hoảng loạn vì excel.

Năm thứ ba, rút kinh nghiệm, tôi vẽ mong muốn và mục tiêu của mình lên 1 chiếc kim tự tháp, kiểu tháp nhu cầu Maslow, cộng với 5 trang giấy diễn giải ý nghĩa của nó. Cũng là năm đầu tiên tôi tham gia câu lạc bộ những người không thể tự follow úp bức tranh của chính mình. Câu lạc bộ của chúng tôi gặp nhau update tiến độ mỗi tháng 1 lần. Tôi thoát khỏi chiếc file excel, và có thêm một cộng đồng thân thiết.

Năm thứ tư, tôi vừa vẽ xong. Và năm nay cũng sẽ có câu lạc bộ hàng tháng.

Và năm nay cũng là năm tôi bắt đầu làm coach cho những bạn tham gia chương trình. Vậy là tôi có câu lạc bộ để follow-up cho chính mình, và một câu lạc bộ khác để trở thành người follow-up cho người khác.

Bức tranh là của riêng mỗi người, nhưng đi vẽ tranh thì phải đi "bầy đàn" mới vui.

Sống trong hoang mang là một năng lực

Không phải là một câu nói để động viên, mà nó thực sự là một kỹ năng trong công việc.

Lúc còn trẻ hơn bây giờ, tôi đã từng bị hấp dẫn bởi một quảng cáo tuyển dụng, trong đó có ghi là cần tìm người có khả năng "làm việc dưới áp lực cao và trong sự mơ hồ". Tôi đã ứng tuyển và được vào làm. Và tôi thực sự yêu thích cách mà công ty đó nhìn nhận tình trạng mơ hồ của mình và mong muốn mọi người sáng tạo, thử và sai, và chia sẻ cách làm cùng nhau. Cho đến giờ tôi vẫn thấy tự hào về điều này. Và tự hào về những sáng kiến được công nhận của bản thân và đội nhóm đã đạt được trong thời gian làm việc ở đây.

Trong một diễn biến khác, vào một lúc khác....

Công ty thay đổi liên tục nhưng lần nào cũng khẳng định là mình rất rõ ràng, yêu cầu nhân viên làm theo, đừng nghĩ hướng khác nữa, đừng thử cái khác nữa. Trái với sự trấn an của sếp, nhân viên cảm thấy hoang mang và không biết làm gì tiếp theo.

Giả sử như ai đó sống qua được những cơn ba đào như vậy, người đó có thể thốt lên "sống trong hoang mang là một năng lực", nhưng đó không phải là một kỹ năng mà một người chủ động phát triển một cách lành mạnh.

Năng lực sống trong mơ hồ

Sự khác nhau ở hai hoàn cảnh trên, đó là sự ý thức và nhìn nhận về tình trạng của mình.

Sự khác nhau về ý thức dẫn đến sự khác nhau về hệ quy chiếu: những giá trị nào sẽ được công nhận. 

Khi thấy mình được công nhận hay bị phủ nhận, thái độ và tâm thế sẽ kéo theo.

Và thế là sự việc đi quá xa, vì không nhìn nhận đúng, có thể vì không đủ tỉnh táo, có thể vì cố tình.

Học cách bước đi dù không nhìn thấy hết con đường

Khi không nhìn thấy con đường, hãy neo một hướng đi, một đích đến, và rồi bước từng bước nhỏ.

Chuẩn bị cho mình một niềm tin: tin vào khả năng linh hoạt của bản thân, tin rằng mỗi bước đi sẽ mở ra một cánh cửa mới, tin rằng cứ đi rồi sẽ tới.

Chọn một tâm thế: cho phép mình không biết, cho phép mình lắng nghe và quan sát, học hỏi, sáng tạo, trải nghiệm.

Cảm nhận không gian của tự do

"Freedom is not free". Sự tự do nào cũng có cái giá của nó. Một chút hoang mang, một chút mơ hồ, và, ở mặt bên kia của nó là sự tự do. Không phải đi theo con đường đã vạch sẵn (những con đường mà lắm khi cũng sai, cũng dở tệ), không phải làm theo công thức cũ kỹ (nhiều khi đã từng hiệu nghiệm trước đây nhưng đến lúc này lại quá đát), không bị áp đặt theo những giá trị khác hệ quy chiếu...

Có lẽ, đó là sự hấp dẫn bậc nhất của việc sống trong mơ hồ như một kỹ năng và trong một môi trường thích hợp.

Little Langkah, có nghĩa là "một bước nhỏ"

Làm "coachee chuyên nghiệp" trước khi làm coach chuyên nghiệp

 

Hồi mới làm coachee, chưa được "chuyên nghiệp" lắm, nên nhiều khi tôi cũng hơi có hoang mang nhẹ.

Ca thứ nhất, coach của tôi cũng là sếp. Mặc dù sếp nói, phiên coaching là dành cho bạn và theo nhu cầu của bạn, nhưng đôi lúc tôi cũng hơi lẫn lộn.

Trong 1 phiên nọ, coach hỏi về chiến lược marketing mà tôi muốn đi là gì, tôi nói hướng A, coach hỏi là vì sao chọn hướng A. Tôi quên mất đây là phiên coaching, nên tôi suy diễn kiểu nhân viên: "chắc sếp không đồng tình với hướng của mình".

Lần sau gặp, coach hỏi tôi có thay đổi định hướng gì không, tôi nói là tôi đi hướng khác, là hướng B. Coach hỏi vì sao đi hướng B. Tôi suy diễn tiếp: "sao kiểu gì sếp cũng không chịu hết vậy".

Sau đó thì tôi mới nhớ ra: Coach hỏi là để cho mình tự làm rõ tư duy của chính mình, không phải là để giải trình với coach.

Rút kinh nghiệm: vừa là sếp, vừa là coach, dễ lẫn lộn vai trò.

Ca thứ hai, coach là người có chuyên môn trong lĩnh vực mà tôi cần coach, liên quan đến "survival" nơi công sở.

Việc có một người coach như vậy cũng có mặt tốt, đó là mình cảm thấy tin tưởng. Lẽ ra chỉ có vậy, nhưng tôi hơi "tin tưởng quá lố" một chút. Trong thâm tâm tôi tự hình thành suy nghĩ rằng coach thì rất xịn trong lĩnh vực này rồi, còn tôi thì quá là gà mờ. Vì vậy, thay vì suy nghĩ, tư duy từ trải nghiệm và kinh nghiệm của mình, tôi có tâm lý hơi mong chờ lời vàng ý ngọc của coach. 

Cũng may là coach rất tỉnh thức nên không cho lời khuyên nào hết, thay vào đó chỉ chỗ cho tôi đi đọc. Sau đó thì tôi cũng đi đọc và thấy, ờ thì mấy cái đó cũng là kinh nghiệm của người ta, còn mình áp dụng ra sao lại là chuyện khác. Nên rồi thì cũng quay lại với coach và chịu khó học từ việc hiểu mình trước, rồi mới biết cách nào mới là thượng sách (của chính mình).

Rút kinh nghiệm: không ỷ lại vào sự thông thái của coach.

Hành trình làm coach chuyên nghiệp của tôi đã trải qua giai đoạn "coachee chuyên nghiệp" như vậy đó. Cũng hơi dông dài, nên cũng rất hiểu và hoan hỉ hoan hỉ với những hành trình tương tự của các "coachee tập sự" mới bắt đầu làm quen với coaching.

Rồi sẽ dần quen và rồi sẽ thấy "sướng".

***

Còn hành trình làm coach chuyên nghiệp thì bắt đầu như thế này:

https://www.facebook.com/share/v/1R4a1H2xJY/