Thứ Tư, 7 tháng 1, 2026

ĐI TÌM CHÂN GIÁ TRỊ CỦA BẢN THÂN

 


Có đôi lúc, thấy mình không có giá trị, không biết sống trên đời này liệu có ý nghĩa gì. Nên lắm khi buồn đời, ta đi tìm ý nghĩa của cuộc sống.

Nhưng khoan đã. 

Liệu có phải, ý nghĩa là thứ phải đi tìm mới có hay không?

Hay là ý nghĩa luôn có ở đó rồi, nhưng bằng cách nào đó, ta đã đánh mất nó? 

Hay, chỉ là nó đang mờ nhạt, một cách tạm thời?

3 câu hỏi là 3 level khác nhau của sự chông chênh.

--> Thấy vô giá trị sau những sự kiện xảy ra, những bằng chứng có thật hẳn hoi.

- Sau những cố gắng nhưng không được ghi nhận. Đã nỗ lực rất nhiều, nhưng kết quả không như mong đợi. Hoặc tệ hơn: chẳng ai nhận ra rằng mình đã cố gắng.“Vậy thì mình cố gắng cũng không có tác dụng gì."

- Khi nhìn người ta và thấy mình kém cỏi. Những khi nội lực đang mạnh thì có thể ăn mừng thành công của bạn bè, còn khi đang mệt, đang trống rỗng, thì một thành quả nhỏ xíu của người khác cũng đủ làm mình thấy… thừa thãi.

- Khi bị chối từ. Thi rớt, phỏng vấn rớt, người yêu chia tay, khách hàng quay lưng... "Họ đã không chọn mình, vậy chắc mình không có giá trị gì nữa."

- Khi mất đi một điều quan trọng. Mình chỉ có giá trị với người đó. Bây giờ cuộc sống này hoàn toàn vô nghĩa. "Sự tồn tại của mình cũng không có ý nghĩa với ai hết."

--> Niềm tin vững chắc về sự vô giá trị của bản thân

Không chỉ là một cảm giác mơ hồ và tạm thời. Mà là một sự củng cố qua thời gian và có những bằng chứng chắc chắn hơn.

- LUÔN thấy mình “không đủ”. Không đủ giỏi, không đủ quan trọng, không đủ xứng đáng. Dù có cố gắng hay đạt được điều gì, niềm vui cũng trượt qua rất nhanh, nhường chỗ cho suy nghĩ: “Chắc là may mắn thôi, ai cũng làm được.”

- LUÔN So sánh mình với người khác và LUÔN thua cuộc. Người khác sống có mục đích hơn, thành công hơn, được yêu thương hơn. Còn mình thì như đứng bên lề cuộc sống, nhìn mọi thứ trôi qua mà không biết mình ở đó để làm gì.

Cảm giác tồn tại nhưng không thật sự “có mặt”. Vẫn đi làm, vẫn nói cười, vẫn hoàn thành trách nhiệm. Nhưng bên trong là một khoảng trống mơ hồ, như thể nếu mình biến mất thì mọi thứ cũng chẳng khác đi bao nhiêu.

Khó đón nhận sự quan tâm hay lời khen. Khi ai đó thương mình, khen mình, giúp mình, trong lòng không thấy ấm lên mà lại thấy ngại, thấy áy náy, thậm chí thấy… không xứng.

- Lập tức chiếm lấy suy nghĩ khi bạn vừa dừng lại. Lúc đêm xuống. Lúc nằm im, không còn việc gì để làm. Khi tiếng ồn bên ngoài tắt đi, những câu hỏi bên trong bắt đầu vang lên:
“Rồi sao nữa? Mình sống để làm gì?”

Mệt mỏi với chính sự tồn tại của mình. Không hẳn là muốn biến mất, nhưng là không biết tồn tại để làm gì. Sống trở thành một việc phải chịu đựng hơn là một điều có thể mong chờ.

--> Đời, về cơ bản là buồn... cười

Không chỉ mình mình là vô nghĩa. Mà cuộc đời, vốn là buồn, hoặc buồn... cười. 

“Nếu tất cả rồi cũng qua đi, thì cố gắng để làm gì?”

“Ý nghĩa là thứ mình phải tìm, hay chỉ là thứ mình tự bịa ra?”

“Mình muốn sống một đời có ý nghĩa thật. “Hay là chẳng có ý nghĩa nào cả?”

MỘT CÁCH TIẾP CẬN KHÁC

Trong khai vấn, một trong những thứ được trao đổi là Perspective (góc nhìn). 

"Thay vì đi tìm ý nghĩa cuộc sống, phải chăng chỉ cần chúng ta tìm ra điều gì đang khiến chúng ta xa rời ý nghĩa vốn có của cuộc sống?"

"Thay vì đi tìm kiếm tình yêu, phải chăng chỉ cần tháo dỡ những rào cản đang ngăn cản tình yêu đến với mình?"

Thay vì cố chứng minh rằng mình có giá trị, có thể nào chỉ cần làm hoà với những tổn thương trong quá khứ khiến ta thấy mình vô dụng?"

Thay vì cố chạy theo định nghĩa giá trị của người khác, hay là mình chỉ cần cảm nhận cuộc sự có mặt của mình, vốn nó đã là lý do để ta sinh ra trên cõi đời?"

Hoặc có khi, chỉ là ta thấy mệt, thấy vô hình, không được nhìn thấy, không được nghe, không được hiểu. Thì...

Mệt thì nghỉ mệt. Mỏi quá thì để xuống, hết mỏi lại cầm lên. Nhiều quá thì để xuống rồi lựa cái nào cầm lên đi tiếp. Nhiều khi chỉ muốn than một chút. Thì cứ than.

Thứ Hai, 5 tháng 1, 2026

Có những ngày, chỉ tồn tại thôi cũng đã là một việc khó

 



Có những ngày, không buồn, cũng không vui.

Chỉ là thấy mình rất nhỏ

trong một thế giới lúc nào cũng vội

và ai ai cũng có việc để làm.


Buổi sáng đến, buổi tối trôi qua, 

mọi thứ diễn ra theo đúng cách,

chỉ có mình là không biết

mình đang ở đây để làm gì.


Cảm giác ấy không dữ dội,

không làm đau ngay,

nhưng khiến ta đi mãi mà không thấy đường.


Thì thôi, hay là đừng đi nữa.

Hay là ngồi xuống đây.


“Nếu mình không giỏi, 

không nổi bật, 

không giúp được ai, 

thì mình có cần thiết không?”


Ta không hỏi vì muốn được trả lời.

Chỉ là mệt quá,

và không biết đặt nỗi mệt ấy ở đâu.


Có lẽ chúng ta đã quen rồi.

Phải có lý do thì mới được ở lại.

Phải làm được gì đó có giá trị với đời

thì mới thấy sự có mặt trên đời là xứng đáng.


Không một lời khen

không một lời ghi nhận

không ai nhìn thấy.

"Mà đúng rồi, mình có làm được gì hay ho."


Thôi.


Hôm nay thế đủ rồi.

Ta không sai khi thấy mệt.

Ta không sai khi chưa biết mình sống để làm gì.


Có thể hôm nay,

mình chưa tìm được ý nghĩa.

Nhưng còn thở là còn gỡ.

Chỉ cần vậy thôi,

cũng đủ để gọi là một ngày.

Thứ Bảy, 3 tháng 1, 2026

PIE - Công thức thành công trong công sở và các biến thể

 


PIE: Performance - Image - Exposure

Đây là công thức của Harvey Coleman, tác giả cuốn Empowering Yourself, đưa ra và được nhiều người biết đến.

Theo ông, để thành công trong công sở:

- Chỉ có 10% là đến từ Performance, hoàn thành tốt công việc. 

- 30% đến từ Image, hình ảnh của bạn, nghĩa là cách ăn mặc, đi đứng, tóc tai, cách nói chuyện, giao tiếp, phong thái...

- Và 60% đến từ Exposure, nghĩa là chính bạn, những nỗ lựckết quả mà bạn làm có được nhìn thấy bởi những người cần nhìn thấy hay không. Và làm thế nào để được nhìn thấy, đó là trách nhiệm mà bạn phải làm cho chính mình.

Đến đây thì nhiều người trong chúng ta thấy chán nản, đắng lòng, hay gì đó tương tự.

Nhưng bạn có cho rằng công thức này sai không? 

Còn nữa, công thức này có đúng trong cuộc sống nói chung không?

Nếu chúng ta dở tệ trong 90% của cả Image và Exposure cộng lại thì sao?

Có lẽ, tin tốt đầu tiên đó là, ta không cô đơn, ta tệ, nhưng nhiều người khác cũng thế ;)

Vậy thì hãy bình tĩnh, nhìn nhận tình hình, rồi bắt đầu nhích lên từng chút mà thôi.

Và các biến thể của nó....

Là các biến thể không chính thức, một vài nơi khi áp dụng trong công ty mình đã thay đổi nó một tí.

POE: Performance - Ownership - Exposure

Ownership nhấn mạnh đến trách nhiệm cho những phát sinh liên quan đến phần việc của mình. Mọi người sẽ tìm đến bạn để giải quyết công việc chứ không cần lên tới sếp bạn. Khi gặp khó khăn, bạn tìm giải pháp, và đi tìm sếp hoặc ai đó giúp bạn giải quyết, chứ không phải là bưng lên nguyên xi cho sếp. Sếp và công ty thấy yên tâm khi giao việc. Khách hàng thấy yên tâm khi bạn phụ trách dự án của họ.

POE: Performance - Ownership - Empathy

Empathy nhấn mạnh việc hiểu áp lực của người khác, hiểu người khác cảm thấy như thế nào, hiểu những giới hạn của người khác. Mà trước khi hiểu người khác, thì phải hiểu chính mình, để không vì người khác mà hy sinh bản thân.

Công thức này không tập trung để thăng tiến, mà giúp chúng ta bền vững hơn:

  • Không bị kiệt sức quá sớm

  • Không phải diễn vai “người ổn” quá lâu

  • Không đánh mất sự tự trọng của mình

    Không phải để trở thành người hoàn hảo trong công sở. Chỉ là để làm việc mà vẫn còn là mình.

  • Chủ Nhật, 28 tháng 12, 2025

    Tâm sự nghề coach



    Mình đến với khai vấn như thế nào?


    Mình đến với khai vấn lần đầu tiên là trong vai trò của một coachee. Và mình đã thấy được là nó đã giúp ích được cho mình nhiều như thế nào. 

    Người tạo cảm hứng cho mình đi học để trở thành coach là người sếp của mình. Tại vì mình thấy sếp mình là một người hiếm có khó tìm, khi sếp sử dụng kỹ năng coaching trong khi làm việc với tụi mình và giúp tụi mình phát triển bản thân. Khi đó thì mình thấy wow hay quá, mình cũng có thể trở thành một người sếp như vậy, và đó là lý do mà mình bắt đầu đi học, để trước tiên là mình sẽ trở thành một người sếp có kỹ năng phát triển nhân viên của mình.

    Rồi sau đó khi làm coach rồi, thì mình bắt đầu nhìn thấy những lợi ích khác nữa của việc làm coach.

    Làm coach có gì vui?


    Đầu tiên, khi mình làm việc với coachee tức là mình đang đồng hành cùng họ trong quá trình họ khám phá bản thân và phát triển. Khi đi cùng với họ, mình cũng sẽ được nhìn thấy những góc nhìn, nhân sinh quan, và những ước mơ của họ. Và thế là mình được nhìn thấy những hành trình rất thú vị, và quay lại thì mình sẽ đối chiếu lại với hành trình của mình. 

    Cho nên đối với mình, coachee và coach giống như là đôi bạn cùng tiến vậy. Từ những câu chuyện của coachee, từ những hành trình của coachee mà mình cũng có được cảm hứng cho mình.

    Tụi mình cũng hay nói đây là hành trình đi tìm kho báu. Nói theo kiểu teen, là đi mở túi quà, hay là xé túi mù. Vì mình tin rằng mỗi một người khi sinh ra thì đều đã được ban cho những tài năng nhất định rồi. Chỉ có điều là chúng ta được lớn lên trong gia đình, trong xã hội, thì ít nhiều sẽ chịu ảnh hưởng của môi trường đó, còn tài năng thực sự thì nhiều khi không nhìn thấy được, mà nó vẫn ở trong túi quà đó.

    Cho nên khi sống cuộc đời của chúng ta,  là chúng ta đi tìm những giá trị mà mình đã sẵn có, đã được ban cho, và chúng ta phát huy nó ra. Và đây là một hành trình thú vị, sẽ có bất ngờ, bởi vì sẽ không có túi quà nào giống túi quà nào. Tuy nhiên khi chúng ta đi cùng nhau, tôi sẽ mở quà của tôi, bạn mở quà của bạn, thì hành trình sẽ vui hơn rất nhiều.

    Một niềm cảm hứng gần đây?


    Gần đây, một trong những quyển sách mà mình đọc và cảm thấy rất thích là quyển "Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất". Trong câu chuyện này, nhân vật là một ông lão đã 100 tuổi, nhưng ông không muốn tổ chức sinh nhật 100 tuổi của mình trong nhà dưỡng lão, và ông đã trốn đi. Ông bắt đầu một hành trình mới. 

    Câu chuyện này cũng kể lại hành trình một trăm năm trước đó của ông, và hành trình mới từ 100 tuổi trở đi. Đó là một cuộc sống đầy sắc màu, đầy những điều thú vị. Ở trong thế giới đó cũng có rất nhiều nhân vật, họ đều có những cuộc đời thú vị, và không giống nhau. Và tuổi tác, cũng không thể dừng sự thú vị đó đi được.

    Một điều thú vị nữa là tác giả của quyển sách này cũng là một người bắt đầu viết truyện khi ông không còn trẻ. Ông cũng có một sự nghiệp đi làm và kinh doanh. Về sau thì ông bắt đầu viết truyện, và tác phẩm này đã nổi tiếng khắp thế giới.

    Câu chuyện về bản thân tác giả cũng là môt câu chuyện truyền cảm hứng cho mình rất nhiều.

    Như thế nào là hạnh phúc?


    Nói về hạnh phúc, đối với mình đó là sự cảm nhận. Có những giai đoạn thì mình có những cảm nhận khác nhau. Ví dụ như là trước đây mình cảm thấy hạnh phúc, thấy vui khi trò chuyện với bạn bè, khi ở gần gia đình người thân. 

    Có những lúc khác thì mình cảm thấy hạnh phúc là khi được thong dong, được tự do. Chẳng hạn như là mình có thể đến một thành phố xa lạ và ngồi đó ngắm phố phường. Khi mà ở đó không có ai quen, thì mình sẽ cảm thấy được tự do. Trong khi đó thì mình vẫn được ngắm cảnh nhộn nhịp của phố phường.

    Sự thong dong, sự tự do, cảm giác như là mình chính là mình. 

    Khi nào thì mình "được là mình"?


    Nói về cảm giác "được là mình", với mình đó là một trạng thái lý tưởng. Còn hiện tại thì mình đang trong quá trình đi đến đó. 

    Đối với mình đó là một hành trình. Để mình được là mình thì trước tiên mình phải hiểu mình. Sau đó là mình có thể ra được những quyết định theo mong muốn của mình. Mà việc hiểu mình là một hành trình lâu dài, cũng giống như là chuyện đi mở túi quà, mà túi quà này giống như là túi quà của Doreamon vậy đó, mình vẫn không biết là có gì trong đó, và đã hết hay chưa. Với mình, đó là một hành trình thú vị và vô tận.

    Hiện tại, những khoảnh khắc gọi là "được là mình", là những khoảnh khắc mà mình dành riêng cho mình, tạm thời ngắt kết nối với cuộc sống xung quanh, để có thể trò chuyện với chính mình, để nghe được những điều mình thích, nghe những câu chuyện của mình, dù cho là chuyện vui hay chuyện buồn. Mình sẽ làm những điều mình thích, chơi những trò chơi mình thích, ăn những món mình thích, nghe một bản nhạc mình thích.

    Dần dần mình cũng sẽ cố gắng mở rộng những khoảnh khắc như thế này ra nhiều hơn, thì như vậy mình sẽ có được nhiều những khoảnh khắc "được là mình" hơn.

    Thứ Bảy, 27 tháng 12, 2025

    Sau cùng thì người thương mình nhất cũng chính là bản thân mình


     

    Hồi còn đi học, lớp 7 là năm học rất nhiều tiên đề, định lý, phương trình từ các cao nhân Hy Lạp. Có những thứ thầy giáo nói là cái này là tiên đề, là một người đưa ra, mọi người đồng ý, chấp nhận. Người cao nhân đã nói vậy và không có chứng minh là nó đúng, còn mọi người đồng ý là vì thấy nó đúng thật, trừ phi có ai đó chứng minh là nó sai, nhưng không có ai chứng minh được là nó sai cả.

    Còn cái câu trên tựa đề kia thì không biết của ai, nhưng nó đã được lưu truyền, vì có người thấy nó đúng thật, nên lại lưu truyền tiếp, cho đến khi có ai đó chứng minh là nó sai, nhưng chưa có ai chứng minh là nó sai.

    Có điều là, chúng ta ít tiếp xúc với chân lý này cho đến một ngày tự mình nhận ra. (Và nếu hoàn cảnh không bắt mình nhận ra thì cũng tốt vậy, nên ba mẹ mình không cần dạy khi nó chưa cần.)

    Còn khi mình đã nhận ra và chấp nhận không cần chứng minh, thì việc kế tiếp là mình bắt đầu thương mình thôi.

    Không có công thức hay lời khuyên nào cả, mà chỉ là những ý tưởng. Bạn làm thử, tạo điều kiện để cảm xúc diễn ra, như là một phản ứng hoá học (nên người ta hay gọi là chemistry). 

    Ý tưởng, kiểu như là:

    - Ngồi lại và lắng nghe bản thân, nay vui chuyện gì, khó chịu chuyện chi, cảm giác ra sao, muốn như thế nào.

    - Mình có đang ép mình chạy đua không, có mệt không, có quá tốc độ và thực lực của mình không?

    - Mình có đang bảo vệ mình bằng ranh giới không, nhất là trước những đối tượng ở cự ly gần?

    - Khi mình thất bại, vấp ngã, mệt, thì mình đối xử với mình ra sao? Là một người bạn, hay là một người giám thị?

    - Mình có chăm sóc thân- tâm-trí của mình không, có keo kiệt với mình không, có thấy mình xứng đáng xài những đồng tiền do chính mình làm ra không?

    - Mình có cho mình nghỉ mệt không? Ăn ngon, mặc đẹp, ở khách sạn nhiều sao, đi ngắm cảnh đẹp trên thế giới?

    "Thương" là một cảm xúc, khi mình cảm nhận được là mình "được thương" thì nghĩa là mình đã làm được. Cảm xúc, thì bạn biết rồi đó, nó đến mà không báo trước. Kiểu như, mình mua cho mình quà này quà kia, nhưng cảm xúc không đến, rồi đến một ngày, đang nằm buông thư nghe lời hát ru sắp chìm vào giấc ngủ thì cảm xúc lại đến. Vậy mới bất ngờ chứ ha.

    Thứ Tư, 24 tháng 12, 2025

    Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất

     


    Ông trăm tuổi không muốn mừng sinh nhật 100 tuổi của mình bằng cách "ăn sinh nhật" với những người chán ngắt và dữ dằn. 

    Khi mọi người trong viện dưỡng lão đã chuẩn bị xong tiệc sinh nhật cho ông thì cũng là lúc deadline hành động đã tới: cần phải thoát khỏi nơi đây và bắt đầu 1 chuyến phiêu lưu mới.

    Cuộc đời ông đầy những chuyến phiêu lưu, từ 1 đến 100 tuổi, và từ 100 tuổi trở đi. Đó là phần thưởng cho một người ít suy đi tính lại, chỉ cần nghe theo bản năng và suy tính ngắn hạn để giải quyết tình huống.

    Thú vị nhất là chuyện kể về các nhân vật nguyên thủ quốc gia và các nhà khoa học lỗi lạc. Trong truyện, họ cũng như ông lão Allan Karlsson. Vừa lỗi lạc, vừa ngố, vừa buồn cười.

    Vừa khâm phục nhân vật chính, vừa khâm phục tác giả. Jonas Jonasson, một người làm báo và làm truyền thông, đến gần 50 tuổi lại trở thành tác giả, chỉ với riêng cuốn truyện đầu tiên đã bán 8 triệu bản trên toàn thế giới.

    Khâm phục sự uyên bác về lịch sử và văn hoá. Những điều ông kể về những nhân vật nổi tiếng khiến tôi không dừng được sự đắc ý, phải vỗ đùi và kêu lên, đúng rồi, haha, rồi đem kể với những đứa có liên quan, ví dụ như những đứa đã xem phim Oppenheimer và đi du lịch ở Bali, Nga.. chẳng hạn.

    Và điều tôi khâm phục nhất là giọng văn trào phúng mà như thật, xứng đáng là đỉnh của đỉnh.

    ---

    Giới thiệu trên website của NXB Trẻ:

    Vào ngày sinh nhật lần thứ 100 của mình, cụ ông Allan Karlsson đột nhiên trèo qua của sổ ngôi nhà dưỡng lão – Nhà Già – và biến mất. Ở cái tuổi 100 hiếm ai đạt tới thì cụ có thể đi đâu được? Một cuộc truy tìm trên khắp nước Thụy Điển diễn ra từ phía những người có trách nhiệm chăm nom cụ cũng như chính quyền sở tại. Song song với cuộc truy tìm nhân đạo ấy, một cuộc truy tìm đuổi bắt khác gay cấn hơn, xảy đến từ một tên tội phạm, kẻ đã ngớ ngẩn hoặc đúng hơn, bất cẩn trao vali 50 triệu crown vào tay cụ già này.

    Nhưng một người đã sống qua một thế kỷ thì không dễ gì tóm cụ ta được. Cuốn tiểu thuyết hồi tưởng lại cuộc đời phiêu lưu của Allan Karlsson, người đã đi khắp thế giới từ những năm trước Đại chiến thế giới thứ nhất đến cuộc Thế chiến thứ hai, từ nước Nga Xô Viết tới nước Mỹ siêu cường và nước Trung Quốc con rồng đang lên ở Viễn Đông. Cuốn tiểu thuyết với giọng điệu hóm hỉnh trào lộng, dẫn dắt người đọc chu du cùng Allan qua những tình huống giả tưởng làm bật lên cái nhìn tưng tửng về thế giới này. Những xung đột văn hóa, ý thức hệ và những nét khác thường của các vùng đất xa xôi, càng chứng tỏ sự đa dạng của nhân loại trong thế giới có vẻ phẳng này.

    Thứ Hai, 22 tháng 12, 2025

    BỨC TRANH CUỘC ĐỜI - Hoạt động yêu thích của người ghét kế hoạch


     

    Tôi không thích kế hoạch, mặc dù công việc thì đầy kế hoạch. Ừ thì, đó là vì công việc nên phải thế.

    Còn với chuyện cá nhân, với cuộc đời của chính mình, thường tôi chỉ có một danh sách bucket list.

    Người ta nói mấy đứa hay viết New Year Resolution thường chỉ viết rồi thôi, sau đó thì còn không nhớ đã bỏ nó ở đâu.

    Mấy đứa làm vision board thì đỡ hơn, bởi vì vẽ hình đẹp đẹp rồi thì treo nó ở trong nhà, nên đi ra đi vào vẫn còn nhìn thấy.

    Nhưng cái câu lạc bộ Bức Tranh Cuộc Đời của chúng tôi thì nghiêm túc hơn thế. Vì có một bạn "trưởng làng" vừa làm người hướng dẫn, vừa follow up, vừa tổ chức làm cùng nhau cho đỡ ngán.

    Vì thế mà tôi đã làm Bức Tranh Cuộc Đời được 3 năm liên tiếp.

    Năm đầu tiên, tôi làm một cái mood board trên 1 slide powerpoint, xong rồi ngồi diễn giải bằng lời cho coach của mình. 

    Năm thứ hai, quyết tâm đi đến từng chân tơ kẽ tóc, tôi ngồi viết ra hết 12 trang giấy, sau đó xếp lên lịch Google Calendar, và viết hết các action plan lên 1 file excel, có 52 cột cho 52 tuần, 12 cột cho 12 tháng, 4 cột cho 4 quý. Kết quả: tôi follow được 1 quý, trước khi hoảng loạn vì excel.

    Năm thứ ba, rút kinh nghiệm, tôi vẽ mong muốn và mục tiêu của mình lên 1 chiếc kim tự tháp, kiểu tháp nhu cầu Maslow, cộng với 5 trang giấy diễn giải ý nghĩa của nó. Cũng là năm đầu tiên tôi tham gia câu lạc bộ những người không thể tự follow úp bức tranh của chính mình. Câu lạc bộ của chúng tôi gặp nhau update tiến độ mỗi tháng 1 lần. Tôi thoát khỏi chiếc file excel, và có thêm một cộng đồng thân thiết.

    Năm thứ tư, tôi vừa vẽ xong. Và năm nay cũng sẽ có câu lạc bộ hàng tháng.

    Và năm nay cũng là năm tôi bắt đầu làm coach cho những bạn tham gia chương trình. Vậy là tôi có câu lạc bộ để follow-up cho chính mình, và một câu lạc bộ khác để trở thành người follow-up cho người khác.

    Bức tranh là của riêng mỗi người, nhưng đi vẽ tranh thì phải đi "bầy đàn" mới vui.

    Thứ Tư, 26 tháng 11, 2025

    Sống trong hoang mang là một năng lực

    Không phải là một câu nói để động viên, mà nó thực sự là một kỹ năng trong công việc.

    Lúc còn trẻ hơn bây giờ, tôi đã từng bị hấp dẫn bởi một quảng cáo tuyển dụng, trong đó có ghi là cần tìm người có khả năng "làm việc dưới áp lực cao và trong sự mơ hồ". Tôi đã ứng tuyển và được vào làm. Và tôi thực sự yêu thích cách mà công ty đó nhìn nhận tình trạng mơ hồ của mình và mong muốn mọi người sáng tạo, thử và sai, và chia sẻ cách làm cùng nhau. Cho đến giờ tôi vẫn thấy tự hào về điều này. Và tự hào về những sáng kiến được công nhận của bản thân và đội nhóm đã đạt được trong thời gian làm việc ở đây.

    Trong một diễn biến khác, vào một lúc khác....

    Công ty thay đổi liên tục nhưng lần nào cũng khẳng định là mình rất rõ ràng, yêu cầu nhân viên làm theo, đừng nghĩ hướng khác nữa, đừng thử cái khác nữa. Trái với sự trấn an của sếp, nhân viên cảm thấy hoang mang và không biết làm gì tiếp theo.

    Giả sử như ai đó sống qua được những cơn ba đào như vậy, người đó có thể thốt lên "sống trong hoang mang là một năng lực", nhưng đó không phải là một kỹ năng mà một người chủ động phát triển một cách lành mạnh.

    Năng lực sống trong mơ hồ

    Sự khác nhau ở hai hoàn cảnh trên, đó là sự ý thức và nhìn nhận về tình trạng của mình.

    Sự khác nhau về ý thức dẫn đến sự khác nhau về hệ quy chiếu: những giá trị nào sẽ được công nhận. 

    Khi thấy mình được công nhận hay bị phủ nhận, thái độ và tâm thế sẽ kéo theo.

    Và thế là sự việc đi quá xa, vì không nhìn nhận đúng, có thể vì không đủ tỉnh táo, có thể vì cố tình.

    Học cách bước đi dù không nhìn thấy hết con đường

    Khi không nhìn thấy con đường, hãy neo một hướng đi, một đích đến, và rồi bước từng bước nhỏ.

    Chuẩn bị cho mình một niềm tin: tin vào khả năng linh hoạt của bản thân, tin rằng mỗi bước đi sẽ mở ra một cánh cửa mới, tin rằng cứ đi rồi sẽ tới.

    Chọn một tâm thế: cho phép mình không biết, cho phép mình lắng nghe và quan sát, học hỏi, sáng tạo, trải nghiệm.

    Cảm nhận không gian của tự do

    "Freedom is not free". Sự tự do nào cũng có cái giá của nó. Một chút hoang mang, một chút mơ hồ, và, ở mặt bên kia của nó là sự tự do. Không phải đi theo con đường đã vạch sẵn (những con đường mà lắm khi cũng sai, cũng dở tệ), không phải làm theo công thức cũ kỹ (nhiều khi đã từng hiệu nghiệm trước đây nhưng đến lúc này lại quá đát), không bị áp đặt theo những giá trị khác hệ quy chiếu...

    Có lẽ, đó là sự hấp dẫn bậc nhất của việc sống trong mơ hồ như một kỹ năng và trong một môi trường thích hợp.

    Little Langkah, có nghĩa là "một bước nhỏ"

    Thứ Năm, 6 tháng 11, 2025

    Làm "coachee chuyên nghiệp" trước khi làm coach chuyên nghiệp

     


    Hồi mới làm coachee, chưa được "chuyên nghiệp" lắm, nên nhiều khi tôi cũng hơi có hoang mang nhẹ.

    Ca thứ nhất, coach của tôi cũng là sếp. Mặc dù sếp nói, phiên coaching là dành cho bạn và theo nhu cầu của bạn, nhưng đôi lúc tôi cũng hơi lẫn lộn.

    Trong 1 phiên nọ, coach hỏi về chiến lược marketing mà tôi muốn đi là gì, tôi nói hướng A, coach hỏi là vì sao chọn hướng A. Tôi quên mất đây là phiên coaching, nên tôi suy diễn kiểu nhân viên: "chắc sếp không đồng tình với hướng của mình".

    Lần sau gặp, coach hỏi tôi có thay đổi định hướng gì không, tôi nói là tôi đi hướng khác, là hướng B. Coach hỏi vì sao đi hướng B. Tôi suy diễn tiếp: "sao kiểu gì sếp cũng không chịu hết vậy".

    Sau đó thì tôi mới nhớ ra: Coach hỏi là để cho mình tự làm rõ tư duy của chính mình, không phải là để giải trình với coach.

    Rút kinh nghiệm: vừa là sếp, vừa là coach, dễ lẫn lộn vai trò.

    Ca thứ hai, coach là người có chuyên môn trong lĩnh vực mà tôi cần coach, liên quan đến "survival" nơi công sở.

    Việc có một người coach như vậy cũng có mặt tốt, đó là mình cảm thấy tin tưởng. Lẽ ra chỉ có vậy, nhưng tôi hơi "tin tưởng quá lố" một chút. Trong thâm tâm tôi tự hình thành suy nghĩ rằng coach thì rất xịn trong lĩnh vực này rồi, còn tôi thì quá là gà mờ. Vì vậy, thay vì suy nghĩ, tư duy từ trải nghiệm và kinh nghiệm của mình, tôi có tâm lý hơi mong chờ lời vàng ý ngọc của coach. 

    Cũng may là coach rất tỉnh thức nên không cho lời khuyên nào hết, thay vào đó chỉ chỗ cho tôi đi đọc. Sau đó thì tôi cũng đi đọc và thấy, ờ thì mấy cái đó cũng là kinh nghiệm của người ta, còn mình áp dụng ra sao lại là chuyện khác. Nên rồi thì cũng quay lại với coach và chịu khó học từ việc hiểu mình trước, rồi mới biết cách nào mới là thượng sách (của chính mình).

    Rút kinh nghiệm: không ỷ lại vào sự thông thái của coach.

    Hành trình làm coach chuyên nghiệp của tôi đã trải qua giai đoạn "coachee chuyên nghiệp" như vậy đó. Cũng hơi dông dài, nên cũng rất hiểu và hoan hỉ hoan hỉ với những hành trình tương tự của các "coachee tập sự" mới bắt đầu làm quen với coaching.

    Rồi sẽ dần quen và rồi sẽ thấy "sướng".

    ***

    Còn hành trình làm coach chuyên nghiệp thì bắt đầu như thế này:

    https://www.facebook.com/share/v/1R4a1H2xJY/

    Thứ Tư, 22 tháng 10, 2025

    "Luôn sai thời điểm"



    Ờ thì đó là tôi nhận ra trước đây mình luôn như vậy.

    Giờ thì đỡ rồi.

    Cách đây ít lâu, tôi ngồi với mentor để xem lại phiên khai vấn mà tôi đã xin phép khách hàng được ghi âm và nộp về cho thầy.

    Điều thầy mentor ghi nhận nhiều nhất, đó là năng lượng tĩnh lặng của tôi trong phiên coaching đó.

    Sự tĩnh lặng đã giải phóng tôi khỏi sự vướng mắc về việc nói cái gì, hỏi câu gì vào lúc nào. 

    Khi mà bên trong vẫn còn tính toán, cân chỉnh về thời điểm, thì khổ thay, nó thường luôn sai. Khi mức độ lăng xăng ở mức nhẹ nhẹ, thường là nó đi sớm hơn một nhịp. Còn khi vướng vào bối rối, thì nó đi trễ hơn nhiều nhịp.

    Khi đủ tĩnh lặng, lạ thay, câu nói sẽ tự rơi đúng thời điểm mà không cần đến các nơ-ron thần kinh.

    Nhìn lại thì tôi thấy mình đã trật nhịp được mấy chục năm rồi, từ khi tôi bắt đầu có nhiệm vụ, có KPI trong đời. Tôi đi học sớm hơn các bạn 1 năm. Chưa học xong cái này tôi đã bắt đầu học thêm cái khác. Đang làm việc này thì tôi bắt đầu nghĩ chuyện kia. 

    Tánh lo xa, nghĩ trước, nên được bạn bè gọi là bà già, hay là bà ngoại. Lại còn thêm hiện tượng là một giây trước đang định nói điều A, thì một giây sau thấy mình đang nói điều A+1.

    Nói trắng ra là chưa trẻ mà đã già. Hành động và lời nói thì luôn sớm hơn một nhịp (hoặc là nhiều nhịp).

    Trong một lần ngồi nhìn nhận nghiêm túc về bản thân, tôi đã chọn keyword tiếp theo cho mình, đó là "kiên nhẫn". Từ một "bà già", tôi muốn trả mình về đúng tuổi. Già đúng thời điểm, và mọi thứ khác nữa, hãy về đúng thời điểm.

    Tôi quyết định đổi môn thể thao đang chơi để tập một môn thật chậm và siêu chậm.

    Trước đây tôi từng biết đến yoga và thiền, nhưng kể từ lúc biết cho đến thử làm, tôi đã mất 5 năm, để... không làm, và tin rằng mình không làm được. Nhưng may mắn thay, khi mình có một hạt giống gieo xuống đất thì ngày qua ngày, thêm một giọt sương, một chút không khí, một đám mưa... dần dần nó cũng nẩy mầm.

    Một trong những giọt nước đó là cụm từ "nước chảy mây trôi" của mentor. Phải tự nhiên tới mức nước chảy cứ chảy, mây trôi cứ trôi. Không có sự xao động của nơ-ron thần kinh.

    Đó là Goal thì là như vậy, còn Reality thì: vẫn sốt sắng với câu chuyện của người khác, vẫn lăng xăng tìm khe hở để cắt sao cho êm, vẫn săm soi coi nói câu này có mượt không...

    Thế rồi bây giờ, tôi đã hít thở hít thở được một vài năm. Sự tĩnh lặng gia tăng đáng kể. 

    Sự tĩnh lặng đến từ việc rèn luyện "ghi nhận, không phản ứng". Khi ngồi hít thở và quan sát bản thân, sẽ thấy đủ thứ, mà đa số là những chuyện tào lao, bốc đồng, trật nhịp của bản thân. Và điều mình làm, đó là luyện "không phản ứng" với những cảm xúc và những thước phim đó.

    Khi có khả năng không phản ứng, thì ta có thể xử lý được mirror, trigger, sự kích hoạt những niềm đau cũ, những cú "trúng tim đen" khi nghe câu chuyện của người khác, hoặc đứng trước một sự việc đang xảy ra. 

    Còn trong cuộc sống thì, nhờ không phản ứng mà trán bớt nhăn, máu bớt bốc, gân cốt bớt gồng, vai cổ bớt cứng, mặt bớt đăm chiêu, da bớt xạm, dáng đi bớt lầm lì, tay chân bớt vung vẩy, lời nói bớt cộc, sự có mặt của mình bớt gây căng thẳng, hành động bớt dư thừa... Khả năng là, có thể giúp cho quá trình lão hoá diễn ra chậm hơn. 

    Sự tĩnh lặng chỉ là một trong số vô vàn những thứ khác mà bộ môn hít thở mang lại. Mỗi người sẽ có những mục đích riêng khi rèn luyện môn này. Riêng với tôi thì còn được tặng thêm hai lợi ích vật lý khác: chữa đau vai gáy và rối loạn tiền đình, hai triệu chứng của việc lệch đốt sống cổ, một combo đính kèm của khối văn phòng.

    Tôi cũng hết lòng biết ơn những người bạn cùng thực hành, và nhất là những người không thực hành cùng nhưng tuần nào cũng dành thời gian nghe tôi kể chuyện về cái đốt sống cổ của tôi.

    Thứ Sáu, 17 tháng 10, 2025

    ĐI QUA TUỔI 40 (6)

     


    THÂN TÂM TƯƠNG ỨNG

    Tôi không phải là học sinh giỏi trong khoá thiền. 

    Tôi ngồi ở giữa lớp, ở phía trên tôi người ta ngồi được khá hơn tôi nhiều. Tôi tê chân, tôi mỏi lưng, tôi buồn ngủ. À mà, sau này tôi mới biết là ở phía sau tôi mọi người còn chật vật hơn thế. Ban tổ chức có lẽ đã đánh giá cao hồ sơ của tôi nên cho tôi ngồi trên một chút.

    Chúng tôi ăn chay, ăn ít, ngủ ít, không giao tiếp, không đọc, không viết. Chỉ có ngồi thiền, đi dạo, vệ sinh cá nhân, ngủ.

    Trong thiền đường, các thiền sinh ngồi phía trước tôi là các thiền sinh cũ. Họ thật thoải mái. Trong khi đó những thiền sinh mới như tôi không thể qua được một thời thiền mà không giải lao tại chỗ ba bốn lần, hoặc hơn. 

    Chúng tôi được dạy tập trung vào hơi thở, và kéo ý thức trở về mỗi khi thấy nó không còn ở cùng hơi thở nữa. Tôi bắt đầu tò mò, tâm trí của mọi người đang làm gì? Điều gì đang diễn ra bên trong họ? Rồi tôi nhận ra rằng trong phần lớn thời gian, tâm trí tôi không ở cùng hơi thở. Và tôi vẫn luôn ngồi xiêu vẹo, và giải lao thường xuyên trong suốt thời thiền.

    Và rồi tôi bắt đầu nhận ra rằng, cái sự xiêu vẹo, nghiêng ngả của tôi là một biểu hiện không giống ai, trừ một thiền sinh nữa ở phía trước cũng có biểu hiện tương tự. Trong khi các thiền sinh khác có vẻ ngày càng ổn định hơn, thì chúng tôi ngày càng động đậy nhiều hơn. Phát hiện này làm cho tôi phân tâm.

    Trong 10 ngày của khoá thiền, chúng tôi ngồi khoảng 100 giờ. Mỗi người được gặp riêng người hướng dẫn hai lần, mỗi lần hai phút. Đó là 4 phút mà chúng tôi được nói, còn lại là im lặng. 

    Tôi nói với Cô về vấn đề của mình. Về cơ bản là, tôi không thể ngồi yên được vì cơ thể không chịu ở một tư thế nào cả. 

    Cô bảo rằng đó là do cơ thể tôi không cân bằng, do bị tắc nghẽn bên trong khiến nó không lưu thông được. Trong đầu tôi nhảy chữ, “bế tắc”, và tôi hơi ngạc nhiên vì tôi vẫn đi đứng bình thường. Rồi Cô nói thêm rằng, cơ thể không thông thì nghĩa là trong lòng cũng không thông, vì thân và tâm tương ứng với nhau.

    Tôi ngạc nhiên lẫn chút thú vị về chuyện “thân tâm tương ứng”. Tôi mang đến đây một trái tim thất bại và cầu mong. Không chỉ riêng việc tôi phải nghỉ làm vì hết năng lượng, mà còn là vì việc ly hôn. Đi lại ở toà án, đơn từ, đối mặt với chồng, có lỗi với con, là một nửa nguyên nhân làm cho tôi gục ngã. Tôi có bao nhiêu là oán trách, tiếc nuối, khổ sở, áp lực. Tôi đã nghĩ rằng lúc ngồi thiền, tôi sẽ nhìn thấy những điều đó, và tháo gỡ chúng đi. Nhưng giờ thì, tôi thậm chí còn không có cơ hội đó, vì tôi không thể thiền, bởi vì tôi không thể ngồi yên để nhập thiền. 

    Điều này nghe có vẻ thê thảm, nhưng đồng thời cũng đưa đến cho tôi một ánh sáng mới. Có lẽ, mọi việc không như tôi nghĩ. Có lẽ, nỗi khổ của tôi không nhiều như tôi nghĩ. Mà trên tất cả, là tôi cần chăm sóc bản thân mình, từ cái thân của mình trước, rồi mới đến cái tâm. 

    Nguyên tắc ở đây thật đơn giản: “Vấn đề nào nổi lên đầu tiên, thì đó là cái cần giải quyết trước.” 

    Sự giản đơn này giúp tôi chấm dứt được việc lần mò trong đám rối của mình xem bây giờ mình cần làm gì, và làm gì trước tiên.

    Tôi bắt đầu chú ý đến những phản ứng của cơ thể mình trong khi ngồi. Tôi thấy nó không nghiêng ngả một cách ngẫu nhiên, mà theo thứ tự. Đó là một quá trình tự điều chỉnh để về tư thế đúng, bắt đầu từ chân, và dần di chuyển theo cột sống lên thắt lưng và lưng trên. Một ngày ngồi thiền là một ngày vật lộn để chỉnh đốn tư thế. 

    Đến tối khi ngả lưng xuống giường, tôi nghe thấy tiếng mạch đập ở những nơi đau mỏi. Tiếng mạch đập dồn dập như là một ống nước đang bị nghẹt cần được khai thông. Tôi nhận ra rằng, tình trạng khẩn cấp này đã luôn như vậy, thời gian có lẽ tính bằng đơn vị chục năm. Nhưng tôi không hề hay biết. 

    Cơ thể luôn tìm cách báo cho ta tín hiệu, chỉ là ta không đủ quan tâm để mà thấy, mà biết.

    Thứ Ba, 14 tháng 10, 2025

    CHUYỆN CON MÈO DẠY HẢI ÂU BAY (Và vì sao Sếp cần biết coaching)


    Làm thế nào mà một con mèo lại có thể dạy hải âu bay, trong khi nó không biết bay, và bản năng của nó là vùi dập con chim mới phải.

    Trong truyện, chú mèo Zorba mập ú đã nhận một nhiệm vụ bất khả thi mà không hề do dự: không ăn quả trứng, chăm sóc nó đến khi nở, và dạy cho hải âu con biết bay.

    Trong đời sống xã hội, đó là việc mà một người lãnh đạo cũng sẽ làm. Đó là nuôi dưỡng tài năng và giúp họ làm được những điều mà tài năng của họ có, chứ không phải chỉ có dạy họ làm những gì mà người lãnh đạo đã làm được.

    Người sếp thực thụ cũng biết tài năng của chính mình, không sợ bị vượt mặt, không ngu dân, không kìm hãm người dưới.

    Để phát triển người khác, người sếp cần có một cái tâm trong sáng. Như Zorba, đó là tình yêu, trách nhiệm với lời hứa, và là phẩm chất.

    Kế đến, đó là kỹ năng coaching. Mèo không thể dạy kỹ năng bay cho hải âu, mà chỉ có thể cho hải âu niềm tin về khả năng của mình, và mèo ở đó nâng đỡ, cũng như đi tìm hết tất cả sự hỗ trợ của cộng đồng (mà toàn là không biết bay) để giúp hải âu.

    Trong cộng đồng hay trong công sở cũng vậy, một trong những nhiệm vụ của người lãnh đạo là cần phải xây dựng thế hệ kế tiếp, và khi đó, kỹ năng coaching là vô cùng cần thiết. Nếu sếp chỉ có dạy những điều mình đã biết, thì nhân viên chỉ trông chờ vào sếp, không phát huy sáng tạo, không chịu trách nhiệm với kết quả. Trong khi đó thì sếp vẫn luôn việc ngập đầu và miệt mài gánh team.

    Điều này cũng không còn là mới nữa. Những năm gần đây, kỹ năng coaching đã trở thành một yêu cầu đối với cấp quản lý trong các tập đoàn. Những công ty mình làm thời gian sau này đều có chương trình đào tạo kỹ năng coaching và triển khai văn hoá coaching, có những nơi còn có chương trình coaching nội bộ mà coach chính là các anh chị cấp quản lý.

    Vì thế, kỹ năng coaching trước đây có thể là lợi thế của người đi làm, nhưng rồi đến một lúc nào đó nó sẽ trở thành yêu cầu tất yếu đối với các cấp quản lý, và nhất là các "sếp lớn", trong các công ty.

    Thứ Bảy, 11 tháng 10, 2025

    TINH THẦN SỐNG CỦA SẾP TÔI VÀ CÁI CHẾT CỦA CÂY BÔNG HỒNG



    Câu chuyện thứ nhất: Sếp tôi

    Sếp là người đã truyền cảm hứng để tôi đi học coaching, vì tôi muốn trở thành "người sếp biết coaching" giống như sếp.

    Một lần nọ, công ty cho sếp tôi lên sóng chương trình Ask Me Anything. Dĩ nhiên đứa fan hâm mộ như tôi sẽ nhào vô hỏi liền. 

    Tôi hỏi sếp là sếp có những việc nào sếp nhất định phải hoàn thành trước khi chết (tôi là đứa mê bucket list, nên muốn biết thần tượng của mình có cái gì trong cái danh sách của ổng).

    Ổng trả lời tôi có 1 chữ. "Sống".

    Lúc đó trong tôi bật lên vài thứ. "Nho thâm". "Hơi đanh đá". "Hơi hiểu hiểu nhưng lý thuyết quá, cụ thể thì "sống" là làm cái gì?".

    Câu chuyện thứ hai: cây bông hồng

    Nhà tôi có cây bông hồng giống Pháp, tôi mê ngất ngây. Trong một lần nọ, tôi nảy ra ý tưởng là cho nó đẻ con bằng cách giăm cành. Nghĩ là làm, tôi mày mò học cách giăm cành. Làm một loạt, cuối cùng cũng có một cành lên thành cây mới. Quá là vui sướng. Và, khi cây cao được hơn gang tay, thì nó bắt đầu ra cái nụ đầu tiên. Tôi quá bất ngờ.

    Nhưng bất ngờ hơn, là ông bạn bảo, cái cây này quá nhỏ, nó không chịu nổi cái bông này đâu, phải cắt cái nụ đi.

    Đời nào! Cái cây nó tự biết lượng sức mình chứ.

    Thế là cây bông hồng thiếu nhi đã ra hoa, đẹp không kém gì cây mẹ. Tất nhiên là cây hoa không chết (tôi đã bảo mà). 

    Vài tuần sau, tôi quyết tâm đưa cây bông hồng của mình lên một tầm cao mới, đưa nó vào một cái chậu xứng đáng hơn cái bầu đất mà nó đang ở.

    Và rồi thì... đến đây thì nó chết...

    ...Lòng tôi cũng héo theo nó. 

    Đến khi không còn hy vọng gì nữa, tôi thấy cần phải rút ra bài học cho mình. Tôi bèn rút cái cây lên để khám tử thi. 

    Điều làm tôi nhớ mãi cho đến bây giờ, đó là, cây bông hồng của tôi, đơm hoa rực rỡ, nhưng toàn bộ rễ của nó chỉ có 1 chiếc duy nhất, mảnh như sợi chỉ, và rất ngắn. 

    Thay vì tập trung phát triển bộ rễ, nó đã tập trung để ra hoa.

    Người chủ nhân như tôi, không hề biết chuyện này, đã gây ra cái chết tức tưởi cho cây bông cưng yêu, khi cho rằng nó có thể vượt qua được một chuyến dời nhà.

    Câu chuyện bây giờ

    Từ dạo đó tôi đã thôi trồng hoa và chuyển sang nuôi mèo. Con mèo biết cách bày tỏ nhu cầu sống của nó hơn là cây bông. Nó cũng có khả năng hơn trong việc chịu trách nhiệm với việc "sống" của nó. 

    Con người thì càng có năng lực hơn nữa trong chuyện này. À mà, không chỉ kỹ năng chịu trách nhiệm, mà mức độ "báo thủ" của loài người cũng cao hơn loài mèo. Những khi thấy con người xử lý việc "sống" của mình quá cồng kềnh, tôi sẽ quay về học tập con mèo của tôi.

    Thứ Sáu, 10 tháng 10, 2025

    10/10: NGÀY SỨC KHỎE TINH THẦN THẾ GIỚI

     World Mental Health Day: Know the warning signs, seek help > Defense  Logistics Agency > News Article View


    Ngày 10/10 năm trước, công ty cho nghỉ 1 ngày để thể hiện sự quan tâm đến việc giảm stress và nâng cao cao sức khoẻ tinh thần cho đội ngũ.

    Ngày 10/10 năm nay, mình đi chăm sóc sức khoẻ tinh thần cho "người ta", trong một chương trình ngắn hạn về thông minh cảm xúc dành cho lãnh đạo doanh nghiệp, đối tượng là các quản lý cấp trung ở một doanh nghiệp nọ.

    Nhớ lại hồi đó mình cũng từng là học viên, cũng được công ty mời giáo viên xịn có bằng PCC về dạy. Đến phần thực hành giao tiếp những chủ đề khó (đưa phản hồi, thông báo kết quả đánh giá, chấm dứt hợp đồng...), tụi mình thay phiên "làm sếp" lẫn nhau để thực hành phần giao tiếp.

    Lần này mình ở trong đội ngũ của LCV đi đào tạo cho nhà người ta. Chợt nhớ lại chuyện xưa và không khỏi so sánh: phần thực hành của lớp bây giờ "nặng đô" hơn rất nhiều. 

    Tụi mình mang đến lớp học một dàn cast (diễn viên thực tế) để các Manager thực hành. Một trải nghiệm vô cùng hồi hộp vì các anh chị không đoán được "nhân viên" kia sẽ phản ứng như thế nào. Và các "diễn viên" của LCV đều là những người rèn luyện thông minh cảm xúc, nên có thể kết nối cảm xúc một cách vô cùng chân thực. Buồn, khóc, giận, bật sếp... các chàng trai cô gái đã đưa các Manager qua những cung bậc lên xuống như đi tàu lượn roller coaster. Và cũng từ đó mà mỗi người có bài học về sự quan sát chính mình, được nghe cố vấn và rút ra kinh nghiệm cho lần sau.

    Quả thật là qua thời gian mọi thứ đều tiến triển không ngừng. Trải nghiệm training bây giờ quá đỉnh so với khi xưa.

    Thứ Năm, 9 tháng 10, 2025

    LIFE COACH LÀ GÌ? (Không phải là huấn luyện viên cuộc sống.)

     

    Không phải là huấn luyện viên cuộc sống, cũng không phải là “dạy đời”. Chữ coach ở đây không phải là “huấn luyện viên” giống như huấn luyện viên thể thao. Ngược lại, life coach là người “không dạy”, bởi vì khi họ dạy, thì họ sẽ không còn là life coach nữa.

    Phân biệt các hình thức:

    • Training: đào tạo dạy kiến thức và kỹ năng cho nhiều người theo cách giống nhau.
    • Consulting: tư vấn dựa trên một công thức thành công nào đó.
    • Mentoring: cố vấn dựa trên kinh nghiệm của người đi trước, dành riêng cho cá nhân hoặc một nhóm nhỏ theo nhu cầu thực tế của nhóm đó.
    • Coaching: phát huy năng lực của người được coach dựa trên chất liệu và tiềm năng của chính người đó, không dựa vào kinh nghiệm của coach.

    Vì vậy, life coach là ngược lại của huấn luyện viên cuộc sống mới đúng.

    Vì vậy, để sử dụng life coach, thì người coachee cần có: chất liệu cuộc sống, tin rằng mình có tiềm năng chưa khám phá, khả năng tự nhận thức, và cam kết hành động (bất kể là hành động nhỏ hay lớn).

    Những người chưa cần dùng life coach: trải nghiệm còn ít, trên đời còn quá nhiều thứ để học → nên tập trung đi học từ người khác. Khi nào học rồi, biết rồi, nhưng vướng khúc mắc gì đó trong lòng nên chưa làm được → cần life coach để xử lý đúng chỗ đang mắc.

    Những trường hợp không dùng được life coach: 

    • Đang có dấu hiệu mất ổn định về nhận thức (bị trầm cảm, say, mất điều khiển…). Họ cần một người điều trị hơn là một người coach.
    • Không có nhu cầu thay đổi hoặc không muốn thay đổi. Mục đích của coaching là giúp ai đó thay đổi từ điểm này sang một điểm khác. Nói cách khác, để coaching được thì cần có một mục tiêu để hướng tới.
    • Không muốn, hoặc không sẵn sàng để người khác nghe câu chuyện của mình. Nếu vậy thì self coaching cũng có thể phát huy tác dụng trong trường hợp này.

    Hiện tại, life coach được dùng phổ biến với nghĩa tiếng Việt là “khai vấn”, được dịch bởi một học viên khoá kỹ năng life coach của LCV.

    Không phải là “huấn luyện viên cuộc sống”, thì người khai vấn sẽ làm gì?

    Theo Liên đoàn khai vấn quốc tế ICF, khai vấn là quá trình đồng hành để kích thích tư duy và phát huy sáng tạo nhằm phát huy năng lực cá nhân và công việc chuyên môn. (Link tham khảo).

    Theo đó, ICF cũng mô tả 8 kỹ năng của người khai vấn, có thể hiểu đó là 8 công việc mà người life coach cần làm. Trong đó có những công việc quan trọng như:

    #3. Cùng với khách hàng xác định mục tiêu mà coachee muốn đạt được.

    #6. Lắng nghe sâu, hiểu coachee theo cách giữa người với người, cả những điều coachee nói và những điều coachee không nói.

    #7. Khơi gợi nhận thức của coachee về bản thân họ và rút ra bài học kinh nghiệm, cả thành công lẫn thất bại, từ đó coachee biết được mình cần làm gì tiếp theo.

    #8. Đồng hành cùng quá trình phát triển của coachee, cùng xác định kế hoạch hành động và theo dõi tiến độ hành động.

    Và những điều mà người life coach không làm:

    • Không đề nghị coachee chọn mục tiêu hoặc kế hoạch hành động theo sáng kiến của coach.
    • Không đưa lời khuyên dựa trên kinh nghiệm của bản thân coach.
    • Không dẫn dắt coachee đi theo hướng suy nghĩ của coach (câu hỏi trá hình).
    • Không nhận xét, bình luận về câu chuyện hay lựa chọn của coachee.

    Như vậy, life coach rất không phải là một người “huấn luyện viên cuộc sống”, mà là một người chia sẻ, hỗ trợ, đồng hành, và đồng minh trên con đường hướng đến mục tiêu của người coachee.

    Thứ Tư, 8 tháng 10, 2025

    ĐI QUA TUỔI 40 (5)

     


    BA NĂM DẪN ĐẾN MỘT NGÀY

    Lần đầu tiên tôi nghe nói về khoá thiền là từ một người đồng nghiệp trong phòng ban của mình từ ba năm trước đó. 

    Cậu ấy trẻ hơn tôi nhiều, nhưng là một người trầm tĩnh và ít tham gia vào những chuyện ồn ào nơi công sở. Cậu nói rằng đó là một trải nghiệm rất đặc biệt, rất đáng thử. Và cậu cũng nhấn mạnh rằng chỉ có thể tự mình đi và tự trải nghiệm lấy, chứ cậu khó mà mô tả được. 

    Lúc đó tôi đã nghĩ bụng, nghe cũng hay, nhưng đi một mình buồn lắm, đợi khi nào cậu ấy muốn đi nữa thì tôi sẽ đi cùng. Nhưng cậu nhất quyết bảo rằng không phải vậy. Vì đây là trải nghiệm “một mình, quay về với chính mình”, 10 ngày không giao tiếp với ai, vì vậy, đi một mình thì tốt hơn là đi cùng với một ai đó. Trường hợp mà trong đoàn có người quen, thì cần báo với ban tổ chức để họ sắp xếp ở riêng và ngồi xa ra để tránh giao tiếp nhất có thể.

    Hồi đó, tôi chưa thấy mình hợp với khung cảnh một mình kiểu vậy, nên tôi ậm ừ rồi thôi. Nhưng vì tính tò mò, tôi thấy chuyện này cũng thú vị, và thế là tôi mang kể chuyện này với sếp. 

    Sếp tôi đã làm việc ở công ty ba năm. Lúc ấy công việc lẫn chuyện gia đình của sếp đang gặp nhiều rối rắm. Tôi biết vậy, nhưng cũng không giúp được gì hơn cho sếp, người đang ở bơi ở một tầng cao hơn.

    Hai tháng sau đó, sếp đã nghỉ việc, và sếp nhắn với tôi rằng, sếp đã ghi danh khoá thiền, khi nào về sếp sẽ kể tôi nghe.

    Vậy đó. Trong khi tôi còn đang mơ hồ không biết đến ngày nào mình mới đi, và liệu mình có đi hay không nữa, thì sếp đã cho tôi thấy rằng, chuyện đó có thể xảy ra bất cứ lúc nào mình muốn.

    Một năm sau, đó là bây giờ. Tôi đã ở đây. Trong một thiền viện.

    Thứ Hai, 6 tháng 10, 2025

    ĐI QUA TUỔI 40 (4)


    ĐẤU TRANH ĐỂ CÓ 10 NGÀY

    Tôi quyết định sẽ đi khoá thiền 10 ngày. 

    Bạn trai tôi phản đối. 

    Đó là rắc rối mới của tôi. Từ ngày tôi dọn ra ngoài ở, đến nay đã được hơn một năm. Trong khoảng thời gian đó, tôi cũng đã bắt đầu một mối quan hệ mới.

    Bạn là một người bạn thuở thiếu thời. Chúng tôi biết nhau từ hồi học lớp 10, tôi 15 tuổi, còn bạn 16. Cuối năm lớp 11, bạn bí mật gửi một bức thư tình, nhưng vì sợ quá mà bạn đã để nó bên trong tờ giấy bao của bìa tập mà bạn mượn của tôi để chép bài. Tất nhiên là tôi đã không nhận ra có bức thư ấy, còn bạn thì sợ đến nỗi tối đó đã chạy về nhà ba mẹ cách đó mấy chục cây số để tránh mặt tôi.

    Phản đối tôi đi chỗ này chỗ kia là một trong những điều mà bạn thường hay phản đối tôi. Riêng việc tôi muốn đi thiền viện, thì bạn nói rằng bạn đang gặp rắc rối trong công việc, rằng người ta đang gửi giấy yêu cầu bạn trả lại lối đi mà anh mượn mấy năm qua để cho khách đi vào nhà hàng của bạn. Bạn nói bạn cũng căng thẳng chứ đâu có mình tôi, bạn cần có người ở cạnh, trong khi đó thì người bạn gái như tôi lại chỉ biết ôm lấy sự căng thẳng của riêng mình lên núi, thật là ích kỷ. Bạn còn sợ rằng tôi sẽ ngộ ra thứ gì đó và không về với bạn nữa. Rồi bạn tự chê trách mình vì không thể giúp người mình thương, nên người đó phải đi tìm bình yên nơi chốn khác. Bạn đổ sự bực dọc tràn lan ra những cuộc cãi vã giữa hai đứa.

    Tôi vẫn sẽ đi. Tôi đã đăng ký khoá thiền thành công. Tôi đã lỡ việc này tháng trước, vì số người xếp hàng chờ đợi quá dài. Tôi thông báo với ba má tôi và những người thân thiết rằng tôi sẽ không liên lạc trong vòng 12 ngày tới.

    Bạn cảm thấy bị tổn thương. Bạn thường hay nói nửa đùa nửa thật rằng bạn là người mong manh dễ vỡ, “mong em nhẹ tay”. Và bạn nói rằng "hạnh phúc đôi ta trông cậy cả vào em, vì anh có bao nhiêu tình yêu đã trao em hết rồi". Mặc dù không đồng ý, bạn muốn lái xe đưa tôi đi lên đó thay vì tôi có thể đi xe buýt cùng ban tổ chức.

    Đoạn đường dài 150 cây số đi qua những đoạn xuyên rừng vắng vẻ. Trong xe của chúng tôi là một hỗn hợp dày đặc những cảm xúc: thương, giận, bực bội, cảm thông, tủi thân, an ủi, hụt hẫng, lo âu, háo hức.

    Chúng tôi đến nơi sau đoàn một lúc. Bạn nhìn tôi vác ba lô vào trong, rồi lái xe đi. Các thiền sinh bắt đầu làm thủ tục. Trước khi tắt điện thoại để nộp cho ban tổ chức, tôi nhắn tin cho bạn để chào và báo với bạn rằng tôi ghi tên và số điện thoại của bạn vào phần thông tin liên lạc khẩn cấp. 

    Tin nhắn không gửi đi được. Bạn đã chặn, vào một giây phút giận dỗi và bấn loạn nào đó trong lúc lái xe một mình trên đường về.

    Thứ Năm, 2 tháng 10, 2025

    Xả van cảm xúc an toàn và có trách nhiệm (responsible venting)


     

    Kìm nén cảm xúc không phải là thông minh cảm xúc.

    Như một quả bom, cảm xúc có thể phát nổ tức thời. Hậu quả của nó có thể là những lời nói cay nghiệt làm tổn thương, hay là những hành động nông nổi mà sau đó khiến ta hối tiếc.

    Rèn luyện thông minh cảm xúc là biết cách để quả bom không phát nổ lung tung. Nhưng con người vốn không thể chứa nổi quá nhiều trái bom nổ chậm. Những quả bom nổ chậm ấy thường tích tụ và khi gặp một tác nhân nào đó, nó sẽ nổ vào lúc ta bất ngờ nhất.

    Vì thế, rèn luyện thông minh cảm xúc cũng cần biết cách để xả van an toàn và có trách nhiệm, để những cảm xúc được xả ra kịp thời và đúng nơi đúng chỗ.

    Trong cuộc sống không ai tránh khỏi những cảm xúc phiền muộn, giận dữ, ức chế... Nếu không được xả thường xuyên, những người "lãnh đạn" sẽ là, buồn thay, lại là những người thương bên cạnh. Giận cá chém thớt, cái thớt nào ở gần sẽ bị chém mãi không thôi.

    Vậy thì làm thế nào để xả van an toàn?

    - Trước hết, ta cần có khả năng, và thói quen, nhận ra cảm xúc hiện tại của mình. Nếu nhận ra quá muộn, thì tất cả đã muộn màng, những lời cay đắng đã tuôn ra, chén bát đã rơi vỡ. Để có khả năng này, ta cần thường xuyên quan sát cơ thể, dành thời gian hít thở, yoga, thiền, thường xuyên hỏi mình đang cảm thấy thế nào, đọc tên cảm xúc mình đang có.

    - Ý thức rõ ràng về mục đích, mục tiêu, ý định: điều mình muốn làm đó là tải cảm xúc ra ngoài, và mình muốn tải xong thì có gì sau đó nữa hay không.

    - Tìm một người nghe thích hợp. Cho người đó biết tôi cần được nghe và nếu được thì giúp tôi nhìn nhận vấn đề từ góc nhìn của bạn.

    - Rút ra bài học kinh nghiệm từ trải nghiệm vừa qua và hướng áp dụng cho lần sau.

    Những cách xả van không hiệu quả.

    1. Mong đợi rằng người thân chính là người sẽ nghe mình, hiểu mình, cảm thông cho mình. Thực sự nếu bạn có người thân như vậy, hãy cám ơn cuộc đời đã mang họ đến. Còn thông thường, điều đó sẽ không xảy ra quá nhiều.

    2. Không nói rõ mục đích và nhu cầu xả van của mình khi nói chuyện, làm cho phía bên kia thấy mình bị làm cái thùng rác, hoặc bị làm bia đỡ đạn bất đắc dĩ. 

    3. Không gói ghém cảm xúc trước khi xả, để nguyên tính sát thương của nó và xả lên người khác. Người thường ít ai chịu được điều này mà không bật lại.

    Tìm một người như vậy khó quá?

    Lý tưởng là mỗi người nên có một người bạn tri kỷ, tâm giao, đôi bạn cùng tiến để giúp nhau vượt qua những cung bậc cảm xúc. Nhưng nếu chưa có được một người như vậy, ta cũng có những cách khác ít lý tưởng hơn, ví dụ như:

    + Xả một mình. Bằng cách viết ra, thay vì là nói với người nào đó. Nói vào micro và ghi âm lại, cũng là một cách tương tự. Đi bộ, ngồi hít thở, nói chuyện với mèo, trò chuyện với hoa lá...

    + Thùng rác tập thể. Đó là những buổi trà dư tửu hậu giữa đám bạn thân, ai muốn xả cứ xả, một hội bạn đủ thân để không ai lấy làm phiền lòng về điều đó, xong ai lại về nhà nấy. (Cách này dễ, mấy ông anh làm hoài.)

    Cảm xúc thì ai cũng có, và nó gắn liền với hạnh phúc. Thông minh với cảm xúc của mình thì cơ hội hạnh phúc sẽ lớn hơn là làm nạn nhân hoặc là nô lệ cho nó.

    Thứ Tư, 24 tháng 9, 2025

    DOING vs. BEING (Nỗ lực và tận hưởng)


     

    Doing: làm vì cần phải làm, vì cần có kết quả, nên phải cố lên, ráng, thậm chí gồng, mong làm cho xong.

    Being: là trạng thái, là tận hưởng, là niềm vui, không cần lý do, không cần hiệu quả, nên càng làm càng thích.

    Vậy thì nấu ăn là doing hay being, tương tự như vậy: tập thể dục, đọc sách, nghiên cứu, chăm sóc chó mèo, chăm sóc nhà cửa, đàn, vẽ, viết, học hành, đi làm....

    Tuổi trẻ của tôi cái nào cũng là doing hết, tại vì môn nào cũng khó, toàn là phải cố gắng hết. Nên cuộc sống là nguyên cả một sự gồng, vì sống phải sống như thế nào chứ, có KPI rõ ràng, kể cả ăn với ngủ cũng có KPI.

    Cho đến một ngày, ting ting, giác ngộ, nhận ra cuộc sống của mình chạy theo KPI, KPI là do chính mình set. Nhưng, vì sao mình set KPI như thế.... 

    Tôi bắt đầu nghĩ về những cái cây ở vườn nhà ba má tôi. Năm nào mà nó ra trái nhiều, KPI tốt, thì thân nó oằn, hết mùa là nó xơ xác. Có khi năm sau nó không ra trái nào nữa. Còn năm nào mà trái nó vừa phải, thì nó khoẻ re, tươi tốt.

    Rõ ràng tôi không muốn xơ xác. Chỉ là tôi muốn hoàn thành nhiều thứ một cách nhanh nhanh lên để rồi còn chơi.

    Mãi về sau tôi mới thấy rằng cái chiến lược "làm nhanh lên để còn chơi" nó không hay ho như tôi tưởng. Kiểu như để dành miếng ngon để ăn cuối cùng nhưng lúc đó no quá rồi không thấy ngon nữa, kiểu như để dành chiếc áo đẹp khi nào đi chơi mặc nhưng đến lúc đó lại mặc hết được (vì quá mập). Vì tưởng tượng mình sẽ being trong tương lai nên giờ cố mà doing lên đi nào. Cứ vậy mà tôi mất hết mấy chục năm không thể chạm đến cuộc sống của mình, vì tôi ở thì hiện tại còn nó luôn ở thì tương lai.

    Vậy giờ tôi being hơn thì tôi làm gì? Quanh qua quanh lại, tôi thấy mình vẫn làm những thứ đó, vẫn đi làm, vẫn tập yoga, vẫn nấu ăn, vẫn nuôi mèo, vẫn chăm sóc nhà cửa, vẫn viết, vẫn đọc. Nhưng thái độ thì khác rồi.

    Những thứ nào lựa chọn được, tôi sẽ chọn thứ mình thích.

    Nếu thấy oằn, tôi sẽ dừng, chuyển sang một thứ yêu thích khác (cái này thì có nhiều).

    Những môn nào cần nỗ lực doing khúc đầu để có thể đạt đến being thì cũng thường xuyên check in coi mình đang ở đâu trên lộ trình đó rồi, và mình có muốn đi tiếp không. Có những môn sau nhiều năm cố gắng học hành thì cũng đạt đến trạng thái being (ví dụ như môn yoga, thiền), cũng có những môn cứ doing hoài mà không break-thru được thì... thôi (ví dụ như là mối quan hệ giữa tôi và bộ môn tennis).

    Bằng cách này, cuộc sống của tôi giờ nhẹ nhàng hơn, nhưng không hề lãng phí đi chút nào như tôi đã từng sợ.

    Thứ Ba, 23 tháng 9, 2025

    MONG MANH và MẠNH MẼ

     


    Đây là một trò chơi tình huống:

    ---

    Tình huống 1

    Bạn nhận ra là bạn thân của bạn lừa dối bạn. Bạn cảm thấy uất ức vì bị coi thường, bị lợi dụng. Bạn thấy ghê tởm con người xấu xa đó. Bạn thấy buồn vì kết cục của một mối quan hệ. Rồi thì, bạn trách bản thân, sao mình ngu vậy. Bạn muốn rút kinh nghiệm sâu sắc. Hỏi: kinh nghiệm của bạn là gì?

    1. Tôi nên khôn ngoan hơn cho những mối quan hệ sau này, giữ một mức độ an toàn với tất cả mọi người. Thật vậy đó, kể cả người trong gia đình, đồng nghiệp, hàng xóm, bất cứ ai.

    2. Coi như tôi xui lần này. Tôi sẽ vẫn tin tưởng người khác. Vì nếu phải đề phòng tất cả thì sẽ không có được những tình cảm đáng quý.

    ---

    Tình huống 2

    Bạn vừa bị đuổi việc, bị bồ đá, bị ba mẹ chửi vô dụng, hay tương tự. Bạn cảm thấy bất bình vì bị đối xử tệ. Bạn lo lắng về tình trạng hiện tại của mình và hoang mang không biết nên làm gì tiếp theo. Bạn tự trách mình, mình bị vậy chắc do mình rồi, sao người ta không bị đuổi mà mình bị đuổi, sao người ta không bị đá mà mình bị đá, sao người ta không bị chửi mà mình bị chửi. Hỏi: Bạn có chia sẻ cảm xúc này với ai không?

    1. Không. Tôi không muốn nói về tình trạng tệ hại của mình. Càng không muốn ai nhìn thấy nó. Tôi không thể tưởng tượng tôi mà chìm vào trong đó thì sẽ thế nào. Không, tôi muốn nó qua càng nhanh càng tốt.

    2. Có. Nhưng chỉ với những người tôi thấy an toàn. Tôi thấy may mắn vì có những người đó. Khi tôi ổn hơn, tôi có thể kể với cả thể giới.

    ---

    Trong cả hai tình huống, nếu bạn chọn phương án 2, bạn chọn vulnerable. Với câu chuyện thứ nhất, bạn vẫn có thể bị lừa lần nữa, và với câu chuyện thứ 2, chính mình sẽ phải đi qua cảm xúc buồn khổ, và người khác sẽ nhìn thấy sự "thất bại" của mình. 

    Chọn phương án 2 là một lựa chọn có ý thức và có ý chí, bởi vì nếu không, chúng ta sẽ dễ dàng đi theo phương án 1 để tự vệ.

    Mà nếu nó khó vậy, thì sao lại chọn?

    Bởi vì quả ngọt ở cuối con đường, là sự nếm trải những tình cảm đẹp, những cảm nhận sâu sắc về bản thân, về tình yêu cuộc sống, cho phép nó được chảy tràn bên trong mình.

    Vậy nên "không gồng". Vậy nên cần sự can đảm. Cần một sự mạnh mẽ thật sự bên trong, chứ không phải là "trông có vẻ kiên cố" như khi chọn phương án 1.

    Việc khó, nên cứ thật từ từ. 

    Mà, có gì đâu mà gấp. 😊